|
a--mr |
جديدترين لينکهاي روزانه
درباره وبلاگ 
ساعت :
۰۹:۳۲:۴۴
عارفان چگونه دعا مي كنند؟
عارفان چگونه دعا مي كنند؟ * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * خدايا!چشمان ما را چشمه هاي عبرت ساز و دل هاي ما را آكنده از اشك و آتش كن ودل هاي ما را شناور امواجي نما كه درهاي سماوات(آسمانها) را بكوبند و ازبيم تو در بيابان ها و تپّه ها سرگردان شوند ديدگان ما را به روي درهايمعرفت خويش بگشا و معرفت ما را فهمي ده كه نگرنده نور حكمت باشد. ايدوستدار دل هاي شيدايان و پايان آرزوهاي راغبان! خدايا! تو آشناترين آشناي دوستان خودي. خدايا!راز من در نزد تو مكشوف است و پناهگاه دل من در وحشت گناه, تويي. ياد توآرام بخش من است آنگاه كه در مي يابم كه سر رشته تمامي كارها در دست تواست و سرچشمه همه كرده ها مشيت تو است. * ____________________________________________________________________________ * خدايا! چه كسي بايسته تر از مندر بدبختي و تقصير؟ تو مرا ضعيف آفريده اي, پس چه كسي شايسته تر از تو بهعفو من؟ با علم ازلي خويش مرا شناختي و با فرمان هاي نافذت بر من محيطبودي به اذنت اطاعتت كردم و منّت تو بر من هميشگي است. به علم تو عصيانكردم و در پيشگاهت عذري ندارم. با رحمت عامت و انقطاع و درماندگي و فقرماز تو مي خواهم كه مرا بيامرزي و گناه هاي آشكار و پنهانم را ببخشي, ايبي نيازترين در هستي! * ____________________________________________________________________________ * خداوندا! به ما آن را عطا كن كه خود مي خواهي اي آن كه بدون سؤال به ما ايمان بخشيدي! پس عفوت را كه خواهان آنيم از مادريغ مدار چه ما به سوي تو مي آييم و با اين كه هميشه گناهكاريم, از توبخشش مي خواهيم. اقرار داريم كه بدكاريم اما رو به سوي تو داريم. * ____________________________________________________________________________ * خداوندا!از ما آنچه خود به ما منّت كردي و بخشيدي, بپذير. اسلام و ايمان را كهبدان راهمان نمودي و درستي را نشانمان دادي, فزون تر كن. خدايا! نعمت هايت همه وجودمان را گرفته و هيچ كس توان شكر تو را جز با خواست تو ندارد.(2) * ____________________________________________________________________________ * خدايا!چه بسيار زشتي ها را كه پوشاندي و چه بسيار بلاها را كه از من برگرداندي وچه بسيار لغزش ها را كه ناديده گرفتي و چه بسيار بدي ها را كه آسان گرفتيو چه بسيار نارواها را كه از من راندي و چه بسيار نيكي ها را كه در باب منگستردي! از تو اي شنونده نياز درماندگان و عالم رازهاي پنهان خاموشان وآگاه بر باطن افعال و اعمال روندگان و ناظر نازك ترين و بزرگ ترين كارهايكوشندگان! مي خواهم كه با كارهاي زشت من, صدايم را نشنيده نگيري و بركارهاي زشت خلوت هايم مرا رسوا نسازي و بر عقوبت من براي كرده هاي پنهانمشتاب نكني و در همه احوال, همچنان بر حال من مهربان بماني و در همه وقت,بر وجود من سايه لطف بگستراني. * ____________________________________________________________________________ * اي خدا و سرور و تكيه گاه من! به توپناه مي برم و به تو رو مي آورم, پناه نيازمند آواره اي كه از انبوه ي بيم ها, سينه اش نزديك است كه آكنده از اندوه گردد و عقل و زبانش از ذكرنام تو باز ايستد و جسمش از حركت در خدمت درماند. خدايا! بين اين و آنمانده ام و از نقص و تقصير خويش درمانده ام. از تو مي خواهم كه اين بيم رااز دلم بيرون بري و دلم را از رنج آن باز خري و شب و روزم را با يد خودتآباد سازي و به عبادت و خدمت خويش پيوسته سازي تا هميشه در ياد تو و درحال ذكر تو باشم و خستگي و سستي و درماندگي و كوتاهي, مرا از پا نياندازدتا شتابان به سوي تو آيم و شاداب ترين پرستنده در ميدان پرستش تو باشم.خدايا! مرا شيريني چشش لطفِ لذت هايت را ببخش, اي والاترين بخشندگان! * ____________________________________________________________________________ * الهي و سرور من! اميدمن و معناي سرانجام كارهايم, خدايا! مي خوانمت به زبان اميد, آنگاه كهزبانم را كرده هايم گنگ مي سازد. خدايا! چه گوارا است الهام رازهاي تو بردل و چه گواراتر شيريني مناجات با تو در جايگاه هاي پنهان! * ____________________________________________________________________________ * خدايا!آنگاه كه در قيامت مرا بگويي: بنده ام! چه چيز تو را به غرور انداخت وفريفته ساخت؟ من مي گويم: نيكي هاي بي شمارت به من. خدايا! گر مرا در آتشافكني, آن هم ميان دشمنانت, به آنها خواهم گفت كه فقط مهر تو در دنيا بهدل داشتم چون تو خواجه من هستي و از همه چيز بي نيازم مي ساختي. * ____________________________________________________________________________ * خداوندا!اگر رهايم سازي, با عفوت رهايم ساخته اي و اگر عذابم كني با عدلت كيفرمداده اي. هر چه كني بدان خشنودم چون تو پروردگار مني و من بنده توام. * ____________________________________________________________________________ * خدايا! مي داني كه توان در آتش ماندن را ندارم و مي دانم كه شايستگي بهشت رفتن را هم ندارم پس چاره اي جز عفو و بخشش تو نيست. خداوندا!به سوي تو تقرب مي جويم و تو را راهنماي شناخت تو مي سازم دل را خوش بهنعمت هايت مي نمايم نه بر كرده هايم و گمان ندارم كه در رستاخيز, مرا باعدل بسنجي, چه در دنيا مرا در پوشش فضل خودت نهادي و با عفوت گناهانم رابخشودي و با خشنودي ات آرزوهايم را برآوردي. گر تو در خزانه هاي رحمت رانمي گشودي, بنده ات به زشتكاري هاي خود بر نمي گشت. * ____________________________________________________________________________ * خداي من, سرور من, آقاي من! بزرگواري ات مرا از كارهاي زشتم غافل ساخت گرچههلاكم در آنها بود و شادي نعمت هايت از كارهاي نيك بازم داشت اگر چهنجاتم در آنها بود و شادابي با تو مرا از شادابي با خويش دور ساخت * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شده * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شده * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شدهارسال شده در تاريخ : پنجشنبه 04 اسفند 1390 - 11:35 توسط : سـاحــــــل
عارفان چگونه دعا مي كنند؟
عارفان چگونه دعا مي كنند؟
نوشته 
ساعت :
۰۹:۳۲:۴۴
ارزش دعا به صورت اجتماع
ارزش دعا به صورت اجتماع * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * اهل دعا هنگامي كه به صورت اجتماع به دعا مي نشينند و به شكل دسته جمعي بهتضرع و انابه اقدام مي كنند و به پيشگاه حضرت حق ناله و زاري مي برند وهمگان دست گدايي به درگاهش دراز مي كنند , يقيناً دعايشان به اجابت نزديكتر است ; زيرا در جمعيت دعا كننده بدون شك دردمندي دل سوخته , مستمندي ازراه مانده , بيچاره اي درمانده , عاشقي وارسته , عارفي دلداده و مخلصيارزنده قرار دارد كه دعا و حال و زاري و اخلاصش , و اضطرار و ناله اش عاملجلب رحمت و جذب رأفت و مايه ي اجابت و سبب جوشش عفو و مغفرت است . و چهبسا بنا بر آنچه كه در معارف الهيه آمده , خداي مهربان به خاطر او دعايديگران را هم مستجاب كند و به زاري و ناله ي آنان رحمت آرد و خواسته ها وحاجاتشان را برآورد و آنان را مشمول عفو و مغفرت قرار دهد و كشكول خاليآنان را از فيوضات خاصّه اش پُر كند . در اين زمينه روايات بسيار مهمياز منابع وحي و منازل علم و خزانه هاي معرفت و ابواب رحمت رسيده كه بهپاره اي از آنها اشاره مي شود : عَن أَبي عَبدِاللّهِ (عليه السلام) قال : مَا اجتَمَعَ أَربَعَةٌ قَطُّ عَلي أمر واحِد فَدَعوا إلاّ تَفَرَّقوا عَن إجَابَة(1) . امام صادق (عليه السلام) فرمود : هرگز چهار نفر بر كار واحدي جهت دعا بهخاطر گشايش آن كار اجتماع نمي كنند مگر اين كه با مستجاب شدن آن دعا ازيكديگر جدا مي شوند . قَال النَّبِيُّ (صلي الله عليه وآله وسلم) :لا يَجتَمِعُ أربَعونَ رَجلا فِي أمر واحِد إلاّ اسْتَجابَ اللّهُ تَعاليلَهُم حَتّي لَو دَعَوْا عَلي جَبَل لاَزالُوهُ(2) . پيامبر (صليالله عليه وآله وسلم) فرمود : چهل مرد جهت دعا براي گشايش كاري واحداجتماع نمي كنند , مگر اين كه خداي تعالي دعايشان را مستجاب مي كند , تاجايي كه اگر بر ضد كوهي دعا كنند آن را از ميان برمي دارند . عالم رباني , عارف عاشق ابن فهد حلّي بنا به روايت كتاب وسائل الشيعه در كتاب با ارزشش عدّة الداعي روايت مي كند : إِنَّ اللّهَ أوحَي إلي عيسَي (عليه السلام) : يا عِيسَي ! تَقَرَّبْ إلَي المُؤمِنينَ , وَمُرْهُم أَن يَدعُونِي مَعَكَ(3) . خدا به عيسي وحي فرمود : اي عيسي ! به جمع مؤمنين بپيوند , و آنان را فرمان ده همراه تو به درگاه من دعا كنند . عَنأَبي عَبدِاللّهِ (عليه السلام) : قالَ : كانَ أبي (عليه السلام) إذاحَزَنَهُ أمر جَمَعَ النِساءَ وَالصِّبيانَ ثُم دَعا وَأمَّنُوا(4) . امام صادق (عليه السلام) مي فرمايد : پدرم همواره چنين بود , هنگامي كهكاري او را محزون و غصّه دار مي كرد , زنان و كودكان را به حال اجتماع گردمي آورد , آنگاه دعا مي كرد و آنان آمين مي گفتند . * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * نااميدي و يأس , حال كافران به خداست: دعا كننده بايد به اين حقيقت آگاه باشد كه خداي مهربان او را به دعا دعوت فرموده , و مستجاب شدن دعا را ضامن شده , و اجابت دعا بر حضرت او كاري بسيار سهل و آسان است , زيرا تمام موجودات هستي در سايه ي فرمانروايي مطلق اويند , و او با يك فرمان و با بكارگيري يك دستور تمام زمينه هاي اجابت را براي بنده ي دعا كننده اش فراهم مي كند . بنابراين ابداً سزاوار نيست كسي در پيشگاه خداي مهرباني كه قدرت و بصيرت و كرم و لطف و مغفرت و فيض و رحمتش بي نهايت است , و به بنده اش بهويژه به هنگام دعا و مناجات و راز و نياز محبت خاص دارد , نااميد و مأيوس باشد . نااميدي و يأس به فرموده ي قرآن مجيد حال كافران به خداست : ( . . . لاَ تَيْئَسُوا مِن رَوْحِ اللّهِ إِنَّهُ لا يَيْئَسُ مِن رَوْحِ اللّهِ إِلاّ الْقَومُ الْكَافِرونَ )(5) . * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * از رحمت خدا نااميد مباشيد ; زيرا جز گروه كافران كسي از رحمت خدا نااميد نمي شود . قرآن مجيد اكيداً سفارش مي كند كه : از رحمت خدا مأيوس و نااميد مباشيد : ( لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللّهِ )(6) . رسول خدا (صلي الله عليه وآله وسلم) مي فرمايد : الفَاجِرُ الرَّاجِي لِرَحْمَةِ اللّهِ تَعالَي أقْرَبُ مِنْها مِنَ العَابِدِ الْمُقَنَّطِ(7) . بدكارِ اميدوار به رحمت خداي بزرگ , از عابدِ نااميد به رحمت خدا نزديكتر است . امام صادق (عليه السلام) فرمود : اليَأسُ مِن رَوحِ اللّهِ أشدُّ بَرداً مِنَ الزَّمهَريرِ(8) . سردي نااميدي از رحمت خدا , از سرماي شديد سردتر است . در روايات و معارف اسلامي نااميدي و يأس از رحمت خدا از گناهان كبيره به حساب آمده , و به نااميد از رحمت خدا وعده ي قطعي عذاب داده شده است . دعا كننده از اين كه دعايش به سرعت به هدف اجابت نرسد , نبايد دچار يأس و نااميدي شود , بنا به آيات و روايات , شايد اجابت دعايش مصلحت نبوده , احتمالا زمان و ظرف اجابت نرسيده , و ممكن است براي اين كه دعا و مناجات را ادامه دهد از اجابتش مانع شده اند , يا خواسته اند براي اين كه نصيبي ابدي , و بهره اي هميشگي عايد او شود زمان اجابت دعايش را قيامت قرار دهند , در هر صورت نااميدي از رحمت حق به هيچ صورت , عقلي و شرعي و اخلاقي و انساني نيست , و مؤمنِ به حضرت حق هرگز به نااميدي نمي گرايد , و يأس و دلسردي به خود راه نمي دهد . در زمينه ي مطالب و مسائل مربوط به دعا و اجابت آن رواياتي بسيار مهم در كتابهاي باارزش اسلامي ثبت شده كه ذكر پاره اي از آنها بي مناسبت با موضوع نيست : عَن أبي عَبدِاللّهِ (عليه السلام) قالَ : إِنَّ العَبدَ لَيَدعُو فَيَقولُ اللّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لِلْمَلِكَيْنِ : قَدِ اسْتَجَبتُ لَهُ , وَلكِنِ احْبَسوهُ بِحاجَتِهِ ; فَإنِّي أُحِبُّ أَنْ أَسمَعَ صَوْتَهُ . وَإِنَّ العَبْدَ لَيَدْعُو فَيَقولُ اللّهُ تَبارَكَ وَتَعالَي : عَجِّلوا لَهُ حاجَتَهُ ; فَإِنّي اُبغِضُ صَوْتَهُ !! (9) به راستي عبد دعا مي كند , پس خداي عز و جل به دو فرشته مي فرمايد : من دعايش را مستجاب كردم , ولي حاجتش را نگاهداريد تا دعا را ادامه دهد ; زيرا من دوست دارم صدايش را بشنوم . و عبدي دعا مي كند , پس خداي تبارك و تعالي مي فرمايد : شتابانه حاجتش را برآورده كنيد ; زيرا من از صدايش نفرت دارم . عَن مَنصور الصَّيقَل قالَ : قُلتُ لاِبِي عَبدِاللّهِ (عليه السلام) : رُبَّما دَعَا الرَّجُلُ بَالدُّعاءِ فَاستُجيبَ لَه ثُمّ أَخَّرَ ذَلكَ إِلي حين قالَ فقالَ : نَعَمْ . قُلتُ : وَلِمَ ذَاكَ لِيَزدَادَ مِنَ الدُّعاءِ ؟ قالَ نَعَمْ .(10) منصور صيقل مي گويد : به حضرت صادق (عليه السلام) عرضه داشتم : چه بسا مردي دعا مي كند و مستجاب مي شود , سپس تا مدتي ظهور اجابت به تأخير مي افتد , فرمود : آري . گفتم : براي چيست , براي اين است كه بيشتر دعا كند ؟ فرمود : آري . * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * 1 _ كافي : 2 / 487 , باب الاجتماع في الدعاء , حديث 2 ; جامع احاديث الشيعه : 19 / 354 . 2 _ مستدرك الوسائل : 5 / 239 , باب 36 , حديث 5772 ; جامع احاديث الشيعه : 19 / 354 . 3_ وسائل الشيعه : 7 / 104 , باب 38 , حديث 8856 . 4 _ وسائل الشيعه : 7 / 105 , باب 39 , حديث 8860 . 5 _ يوسف : 87 . 6 _ زمر : 53 . 7 _ كنز العمال : 5869 ; ميزان الحكمه : 10 / 5046 , القنوط , حديث 17109 . 8 _ مستدرك الوسائل : 12 / 59 , باب 64 , حديث 13507 . 10_9_ كافي : 2 / 489 , باب من أبطأت عليه الإجابة , حديث 3 و 2 . برگرفته از كتاب شرح دعاي كميل استاد حسين انصاريان * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شده * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شده * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شدهارسال شده در تاريخ : پنجشنبه 04 اسفند 1390 - 11:31 توسط : سـاحــــــل
ارزش دعا به صورت اجتماع
ارزش دعا به صورت اجتماع
ساعت :
۰۹:۳۲:۴۴
علل مستجاب نشدن دعا
علل مستجاب نشدن دعا: * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * شخصي نزد امير المومنين(ع) آمد و پرسيد كه چرا دعايم مستجاب نمي شود؟ حضرت فرمودند:قلب وفكر شما در هشت چيز خيانت كرده, لذا دعايتان مستجاب نمي شود. * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * 1. شما خداوند را شناخته ايد اما حق او را ادا نكرديد پس شناخت شما سودي به حالتان نداشته است. * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * 2. به فرستنده او ايمان آورديد, سپس به مخالفت با او پرداختيد ثمره ايمان شما كجاست؟ * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * 3.كتاب او را خوانديد ولي به آن عمل نكرديد گفتيد شنيديم و اطاعت كرديم, سپس به مخالفت برخاستيد. * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * 4. شما مي گوييد از مجازات و كيفر خداوند مي ترسيد, اما همواره كارهايي مي كنيد كه شما را به آن نزديك تر مي سازد. * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * 5. مي گوييد به پاداش الهي علاقه داريد, اما همواره كاري مي كنيد كه شما را از آن دور مي سازد. * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * 6. نعمت خداوند را مي خوريد و حق شكر او را ادا نمي كنيد. * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * 7.به شما دستور داده شده دشمن شيطان باشيد (و شما طرح دوستي با او ميريزيد), ادعاي دشمني با شيطان داريد اما عملا با او مخالفت نمي كنيد. * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * 8. شما عيوب مردم را نصب العين خود كرده و عيوب خود را پشت سر انداخته ايد. بااين حال چگونه انتظار داريد دعايتان به اجابت برسد درحاليكه خودتان درهايآن را بسته ايد؟ تقوا پيشه كنيد, اعمال خويش را اصلاح نماييد, امر بهمعروف و نهي از منكر كنيد تا دعاي شما به اجابت برسد * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شده * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شده * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شدهارسال شده در تاريخ : پنجشنبه 04 اسفند 1390 - 11:27 توسط : سـاحــــــل
علل مستجاب نشدن دعا
علل مستجاب نشدن دعا
ساعت :
۰۹:۳۲:۴۴
آثار دعا
آثار دعا * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * عبادات بايد با نيت تقرب به خدا به جا آورده شود و دعا كه از برترين عبادتهاست تنها با همين نيت بايد انجام گيرد. همچون اولياي خاص الهي كه تسليم محض اوامر او هستند و از آن جهت دعا مي كنند كه اطاعت حق تعالي است و لذا دعايشان اجابت بشود يا نه, راضي هستند. هرچند آنان از دعا جز تقرب, چيزي نمي خواهند, اما خود دعا داراي آثار و فوايدي است كه هر دعاكننده اي از آن بهره مند خواهد شد, البته در صورتي كه آداب و شرايط آن را رعايت كند. در اين مقاله با توجه به روايات به برخي از فوايد دعا اشاره مي كنيم: * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * . كسب معرفت: از شرايط دعا, به دست آوردن معرفت لازم براي شناخت خود و خداست. اينكه انسان بداند فقير محض است و در همه چيز محتاج خداست و خداوند بي نياز از ديگران و برآورنده نياز ديگران است و بداند كه هيچ چيزي بدون اراده خداوند واقع نمي شود و هرچه را او اراده كند بي درنگ محقق مي شود. انما امره اذا اراد شيئا ان يقول له كن فيكون [ ] با اين معرفت انسان با تمام وجود و با اخلاص دعا خواهد كرد و همين باعث اجابت آن مي شود. امام صادق _ عليه السّلام _ در بيان آيه فليستجيبوا لي و ليؤمنوا بي مي فرمايند: يعني مردم بدانند كه خداوند قادر است هر آنچه را بخواهند به آنان عطا كند. [ ] و وقتي از آن حضرت درباره علت عدم استجابت دعا پرسيدند, فرمود: چون شما كسي را مي خوانيد كه او را نمي شناسيد. [ ] * ____________________________________________________________________________ * . آرامش رواني: گاهي انسان در زندگي روزمره خود گرفتار مشكلاتي مي شود كه بر طرف كردن آن از توانش خارج است. و وارد آمدن فشار براي انجام كارهايي فراتر از توانمنديهاي آدمي در وي اضطراب ايجاد مي كند و اين اضطراب را نمي تواند مدت درازي تحمل كند. [ ] بهترين راه حل براي از بين بردن اضطراب و به دست آوردن آرامش, دعا و راز و نياز با خداست چرا كه دعا برقراري ارتباط بنده با خداست. خدايي كه بر هر كاري تواناست. اين ارتباط انسان را اميدوار و دلگرم به قدرتي برتر مي كند كه اگر صلاح بداند به راحتي آن فشارها و سختي ها را برطرف مي كند. * ____________________________________________________________________________ * . خودسازي: برقراري ارتباط با خداوند و با او به راز و نياز پرداختن در صورتي امكان پذير است كه اعمال او خلاف خواست پروردگار نباشد. قرآن كريم مي فرمايد: خداوند دعاي كساني را اجابت مي كند كه ايمان داشته باشند و عمل صالح انجام دهند (شوري, ) پس سخن گفتن با خدا و طلب حاجت از او, دلي پاك و عملي صالح لازم دارد. چنانكه حضرت علي _ عليه السّلام _ مي فرمايند: پرهيزگار باشيد و اعمالتان را صالح و درونتان را براي خدا خالص كنيد تا خداوند دعايتان را اجابت كند.[ ] و چون شرط به اجابت رسيدن دعا, ترك گناه است, كسي كه حقيقتا درخواستي از خدا دارد, مراقب اعمال و رفتار خود خواهد بود. * ____________________________________________________________________________ * . از بين بردن خودخواهي: براي استجابت دعا بهتر است انسان اول براي ديگران دعا كند سپس براي خود. چنانكه امام صادق _ عليه السّلام _ مي فرمايند: هر كس چهل مؤمن را قبل از خود دعا كند, دعايش مستجاب مي شود. [ ] همچنين پيامبر _ صلّي الله عليه و آله _ مي فرمايند: وقتي كسي از شما دعا مي كند آن را عموميت دهد - و براي ديگران هم دعا كند - چرا كه باعث اجابت دعاست. [ ] طلب خير براي ديگران در واقع مبارزه دروني با انحصار طلبي و خودخواهي است. * ____________________________________________________________________________ * . نجات از دوزخ: رسول اكرم _ صلّي الله عليه و آله _ مي فرمايند: در قيامت امر مي شود عده اي را به جهنم ببرند , خداوند به مالك جهنم مي فرمايد: به آتش بگو پاهايشان را نسوزاند چونكه با آن به مساجد مي رفتند, صورتشان را نسوزاند به خاطر وضو گرفتنشان و دستهايشان را نسوزاند چون هنگام دعا دستها را بالا مي گرفتند... [ ] . تشويق به فعاليت: امام صادق _ عليه السّلام _ مي فرمايند: دعاي چهار نفر اجابت نمي شود: يكي از آنها كسي است كه در خانه بنشيند و از خدا روزي طلب كند.[ ] و حضرت علي _ عليه السّلام _ مي فرمايند: دعا كننده بدون عمل مانند تيرانداز بدون كمان است كه هيچ گاه دعاي او به اجابت نمي رسد.[ ] كسي كه واقعا مي خواهد دعا كند بايد حداكثر شرايط اجابت آن را رعايت كند. يكي از آن شرايط كار همراه دعاست. * ____________________________________________________________________________ * . محبوبيت نزد خدا: انجام هر عبادتي انسان را محبوب درگاه حق تعالي مي كند و دعا يكي از آن عبادات و بلكه افضل آن است. خداوند در قرآن كريم از حضرت ابراهيم به خاطر دعاكردنش تعريف و تمجيد مي كند. ان ابراهيم لحليم اوّاه منيب (هود/ ) امام باقر _ عليه السّلام _ در بيان اين آيه مي فرمايند: اواه كسي است كه بسيار دعا مي كند.[ ] * ____________________________________________________________________________ * . جلب روزي: خداوند روزي دهنده تمام مخلوقات است اما با دعا مي توان نعمتهاي بيشتر و بهتري به سوي خود جلب كرد. پيامبر _ صلّي الله عليه و آله _ مي فرمايند: رزق و روزي به عدد قطرات باران از آسمان بر زمين نازل مي شود تا هر كس به اندازه خود دريافت كند, لكن خداوند زياده دهنده است پس از فضل خداوند نعمتهاي بيشتري درخواست كنيد.[ ] * ____________________________________________________________________________ * . دفع بلا: امام سجاد _ عليه السّلام _ مي فرمايند: دعا و بلا با هم هستند تا روز قيامت و دعا بلا را دفع مي كند حتي در حاليكه نزول بلا قطعي شده باشد. [ ] و حضرت علي _ عليه السّلام _ مي فرمايند: امواج بلا را با دعا دفع كنيد. [ ] * ____________________________________________________________________________ * . تقويت روحيه احساس مسئوليت نسبت به جامعه: دين اسلام همه ابعاد زندگي اجتماعي و فردي انسان را مورد توجه قرار داده است. همه افراد را نسبت به يكديگر و جامعه مسئول مي داند و اين مسئوليت را در قالب امر به معروف و نهي از منكر به عنوان يكي از فروع دين واجب كرده است و يكي از شرايط استجابت دعا را اين وظيفه مي داند. اميرمؤمنان مي فرمايند: امر به معروف و نهي از منكر كنيد تا خداوند دعايتان را مستجاب كند.[ ] و همچنين در وصيت خود به فرزندانش مي فرمايد: امر به معروف و نهي از منكر را ترك نكنيد, مبادا خداوند اشرار امت را بر شما مسلط كند, بعد شما هرچه دعا كنيد, اجابت نشود.[ ] * ____________________________________________________________________________ * . شفاي دردها: امام صادق _ عليه السّلام _ مي فرمايند: دعا كنيد چرا كه دعا شفا دهنده دردهاست[ ] * ____________________________________________________________________________ * . به دست آوردن منزلت نزد خدا: امام صادق _ عليه السّلام _ مي فرمايند: نزد خداوند متعال, مقام و منزلتي هست كه كسي به آن نمي رسد مگر با درخواست و دعا[ ] . * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * منابع : * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * [ ]. يس/ [ ] . علامه مجلسي, بحارالانوار, ج , ص . [ ]. علامه مجلسي, بحار الانوار, ج , ص . [ ]. ريچارد/تكينسون, روانشناسي هيلگارد, ج , ص . [ ]. شيخ حر عاملي, مستدرك الوسايل, ج , ص . [ ]. شيخ كليني, كافي, ج , ص . [ ]. همان, ص . [ ]. ابن ابي جمهور احسائي, عوالي اللآلي, ج , ص . [ ]. شيخ كليني, كافي, ج , ص . [ ]. نهج البلاغه, ص . [ ]. علامه مجلسي, بحارالانوار, ج , ص . [ ]. همان, ص . [ ]. شيخ كليني, كافي, ج , ص . [ ]. نهج البلاغه, ص , كلمات قصار . [ ]. شيخ حد عاملي, مستدرك الوسايل, ج , ص . [ ]. نهج البلاغه, نامه . [ ]. شيخ كليني, كافي, ج , ص . [ ]. همان, ص . پايگاه مذهبي سبطين * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شده * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شده * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شدهارسال شده در تاريخ : پنجشنبه 04 اسفند 1390 - 11:23 توسط : سـاحــــــل
آثار دعا
آثار دعا
ساعت :
۰۹:۳۲:۴۴
راه هايي براي اجابت دعا
راه هايي براي اجابت دعا * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * براي دعا آدابي وارد شده است. از آن جمله اين كه دعا كننده: * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * -دو دستش را بلند كرده و يا با برگرداندن آن ها به تضرع بپردازد. و منظوراز اين دو تعبير حركاتي است كه حاكي از خواري و بندگي و انقطاع و اخلاصبه درگاه خداوند است. و همچنين با دو دست بر صورت و پس از آن سر وسينه اش بكشد. - هنگام دعا با قلب خود به خداوند رو كند و در دعا حسن نيت و حضور قلب داشته باشد. - به خدا معرفت و گمان نيكو داشته باشد. - قبل از دعا حمد و ثنا و ستايش خداوند متعال نمايد. -بر پيامبر صلّي الله عليه وآله و سلم و خاندان پاكش عليهم السلام درودفرستد, چرا كه اگر دعا كننده بر پيامبر و خاندانش عليهم السلام درودنفرستد, بي شك دعا پوشيده مي ماند. در اين روايتي وارد شده است مبني برآنكه هركس نيازي به سوي خدا دارد, بايد دعا را با صلوات بر پيامبرصلّي الله عليه وآله و سلم و خاندانش شروع كند, سپس حاجتش را بخواهد.آنگاه دعايش را با صلوات بر پيامبر صلّي الله عليه وآله و سلم و خاندانشتمام كند. چرا كه براستي خداوند عزيز و بلند مرتبه, بزرگ تر از آن است كهدو طرف دعا را قبول كند امّا وسط آن را واگذارد. وقتي دعا كننده بر پيامبرصلّي الله عليه وآله و سلم و خاندانش صلوات مي فرستد, قبول از او پوشيدهنمي شود . - هنگام دعا بگريد, و يا خود را به گريه وادارد, اگرچه به اندازة جاري شدن اشكي حتي به اندازة بال مگسي باشد. - به گناهان اقرار و اعتراف كند و از آن ها طلب بخشايش نمايد. - پيامبر صلّي الله عليه وآله و سلم و خاندان پاكش عليهم السلام را نزد خداوند بزرگ و بلندمرتبه واسطه قرار دهد. -قبل از ذكر حاجت, با تكرار ده مرتبه (يا الله), يا (يا رب), يا (ياسيداه), يا (يا رحمان يا رحيم), يا (يا ارحم الراحمين), به درگاه خداوندمتعال استغاثه كند. چرا كه وارد شده است هرگز كسي از مؤمنان اين اذكاررانگويد, مگر آن كه خداوند به او خطاب كند: لبّيك بنده من, حاجتت را بخواه . -حاجت را نام برد و آن را ذكر كند. در حديث است كه خداوند تبارك و تعاليهنگامي كه بنده او را مي خواند,آنچه را بنده مي خواهد مي داند. وليخداوند دوست دارد كه حاجت ها به او عرضه شود. پس هنگامي كه خداوند رامي خواني, حاجتت را نام ببر و به زبان بياور . -در دعا كردن پافشاري و اصرار نمايد و دعا را تكرار كند. وارد شده است كه خداوند پافشاري اصرار كنندگان بر دعا را دوستدارد . - در پنهاني دعا كند. وارد شده است كه دعاي در خفا با هفتاد دعاي آشكارا برابري مي كند . -در دعايش مطيع و تسليم امر خداوند تعالي باشد و بگويد: ما شاءَ اللهُ وَلا حَولَ وَ لا قُوَّه اِلّا بِاللهِ . وارد شده است كه خداوند تعالي بعداز اين كه بنده اي اين ذكر را مي گويد, مي فرمايد: بنده ام جان بر كفنهاد (خود را آماده كرد و در معرض هر اراده اي از جانب من قرار داد) ونسبت به امر من تسليم و فرمانبُردار شد, پس حاجتش را بر آورده سازيد . -توبه كند و به سوي خداوند بازگردد, و از كارهايي كه او حرام كردهاست پرهيز كرده, تقوي پيشه كند. چراكه چنين وارد شده است كه هركس مايلاست دعايش استجابت شود, بايد كسب خود پاك گرداند گاهي آدمي لقمه اي رابه دهان خود مي برد, و (بواسطه حرام بودن لقمه) تا چهل روز هيچ دعايي ازاو مستجاب نمي شود * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شده * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شده * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شدهارسال شده در تاريخ : پنجشنبه 04 اسفند 1390 - 11:18 توسط : سـاحــــــل
راه هايي براي اجابت دعا
راه هايي براي اجابت دعا
ساعت :
۰۹:۳۲:۴۴
آداب و شرايط دعا
آداب و شرايط دعا * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * دعارابطه ي معنوي ميان خالق و مخلوق و رشته ي پيوند ميان عاشق و معشوق است. دعا, ياد دوست در دل راندن و نام او بر زبان آوردن و كليد عطا و وسيله يقرب الي الله و مخ عبادت و حيات روح است. [ ] دعا روي آوردن بنده ي فقيرمحتاج بر درگاه خداوند بي نياز و مشتاق است. چنان مشتاق بندگان خويش استكه فرمود: اگر به درگاه من نياييد و از من چيزي درخواست نكنيد به شماتوجهي نمي كنم .[ ] پس در اين حال كه حق تعالي باب دعا و مناجات را به رويبنده ي خود گشوده و به او اجازه ي حضور در محضر خود داده, بنده نيز بايدادب مقام مقدس ربوبيت را نگه دارد و چنان رفتار كند كه سزاوار مقام حقتعالي است. در اين نوشتار با استفاده از قرآن كريم و احاديث معصومين,اشاره اي اجمالي به شرايط و آداب دعا شده است و از آنجايي كه شرط تحققهرچيزي مهمتر از آداب به جا آوردن آن است اول شرايط دعا را ذكر مي كنيمسپس به بيان آداب آن مي پردازيم. * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * شرايط دعا: * ____________________________________________________________________________ * به نظر مي رسد دعا تنها دو شرط دارد كه با فراهم آمدن آنها دعا محقق مي شود. اول: دعا حقيقي باشد هميشه آنچه را انسان از خدا مي خواهد, خير و خوبي است و هيچ گاه شر و ضرر را طلب نمي كند. اگر انسان آنچه را مي طلبد در واقع به ضرر او باشد مثلاً گناه باشد يا سبب گناه شود, اين يك درخواست حقيقي نيست چرا كه اگر حقيقت امر را مي دانست, هيچ گاه آن را درخواست نمي كرد. حضرت علي _ عليه السّلام _ مي فرمايند: اي دعا كننده هيچ گاه امر نشدني و يا گناه درخواست مكن [ ] چرا كه اينها خير نيستند اما تو, آنها را خير مي پنداري مثلاً تشنه اي براي رفع عطش ظرف مايعي را به خيال اينكه آب است طلب مي كند و نمي داند آن ظرف پر از زهر است در حاليكه اگر مي دانست هيچ گاه آن را طلب نمي كرد, در حقيقت او آب مي خواهد نه زهر. قرآن كريم در رابطه با اين درخواست غير حقيقي انسان مي فرمايد: انسان همان گونه كه خير را طلب مي كند, همان طور شر را طلب مي كند (اسرا/ ) دوم: با اخلاص باشد قرآن كريم مي فرمايد: خداوند را با اخلاص بخوانيد (اعراف/ ) گاهي دعاي انسان حقيقي است, يعني آنچه را مي خواهد, در واقع خير است ليكن در دعا خدا را نمي خواند به اين معنا كه به زبان از خدا مسالت مي كند ولي در دل همه ي اميدش به اسباب عادي يا امور وهمي است. [ ] امام صادق _ عليه السّلام _ مي فرمايند: وقتي كسي از شما چيزي از خداوند درخواست مي كند و انتظار اجابت دارد بايد از همه ي مردم مايوس باشد و اميدش فقط به خدا باشد. وقتي خداوند از قلب بنده اش اين را بداند هر چه درخواست كند به او مي دهد. خداوند به عيسي فرمود: اي عيسي همچون بنده ي محزون در حال غرق شدن كه هيچ ياوري ندارد, مرا بخوان .[ ] * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * آداب دعا: * ____________________________________________________________________________ * آداب دعا به دو قسم باطني و ظاهري تقسيم مي شود و آداب ظاهري به چهار قسم. الف: آداب باطني دعا - دعا با توجه: دعاكننده بايد توجه داشته باشد كه مخاطب او مالك و خالق اوست پس بايد با تمام وجود توجهش به دعاي خود باشد و معلوم است كه صرف حرف زدن بدون توجه در حقيقت بي اعتنايي به مخاطب است, هر چند خداوند متعال اين بي اعتنايي را مي بخشد اما نبايد انتظار اجابت دعا را داشت. امام صادق _ عليه السّلام _ مي فرمايند: خداوند متعال دعاي دل غافل رامستجاب نمي كند پس هنگام دعا با تمام وجود رو به سوي خدا بياور, پس از آن يقين به اجابت داشته باش [ ]. - دعا با قلب پاك: دلي كه پر از وسوسه هاي شيطاني و هواهاي نفساني است نمي تواند با مبدا خير و كمال مطلق در ارتباط باشد وقتي دل در طلب گناه باشد بر زبان راندن دعا و درخواست خير, فقط ابراز كردن چند جمله ي دروغ است لذا اميرمومنان _ عليه السّلام _ مي فرمايند: بهترين دعا آن است كه از سينه اي پاك وقلبي پرهيزگار صادر شود. [ ] - دعا همراه خوف و طمع: اگر دعا با توجه باشد, هم خوف به همراه دارد و هم طمع ترس از گناه كه مبادا انسان را مبغوض حق تعالي كند و در نتيجه مانع اجابت دعا بشود. اما از طرفي فضل و كرم خداوند باعث طمع انسان به استجابت دعا مي شود. خداوند مي فرمايد: در حال خوف و طمع دعا كنيد. (اعراف/ ) - دعا با حال ذلت و گدايي: انسان همه ي هستي خود را از خدا دارد و هيچ چيز او از خودش نيست. چه چيزهايي كه مال شخص او, محسوب مي شود و مخصوص خود اوست همچون روح و بدن. مال, همسر و فرزند و چه نعمتهاي عمومي كه همه ي بندگان خدا از آن بهره مندند و اغلب, اين نعمتها مورد غفلت و فراموشي هستند مثل خورشيد, دريا, زمين و حتي قوانين طبيعي اين جهان. بنابراين انسانها به معناي واقعي, فقير هستندپس در دعا بايد اول توجه به اين فقر و ذلت خود داشته باشد و با همان حال دعا كند. امام صادق _ عليه السّلام _ مي فرمايند: خداوند متعال به موسي وحي كرد: اي موسي, وقتي در پيشگاه من هستي, همچون بنده ي ذليل و فقير باش. [ ] - خوش گماني به خدا: برآوردن حاجت بندگان به هر اندازه بزرگ باشد براي خداوند, هيچ زحمتي ندارد و از طرفي خداوند كريم و بخشنده است و نعمتهاي بي شماري را به بندگان خود داده است پس شايسته است انسان وقتي دعا مي كند به اجابت آن خوش گمان باشد چنانكه امام صادق _ عليه السّلام _ مي فرمايند: وقتي دعا كردي در همان حال فكر كن حاجتت برآورده شده و حاضر است [ ] همچنين پيامبر اسلام _ صلّي الله عليه و آله _ مي فرمايند: به درگاه خداوند در حالي دعا كنيد كه يقين به اجابت داريد.[ ] . اصرار در دعا: امام صادق _ عليه السّلام _ مي فرمايند: قسم به خدا, چون بنده اي در حاجت خود اصرار كند خداوند حاجتش را برآورد[ ] و پيامبر _ صلّي الله عليه و آله _ مي فرمايند: هر كس دري را پي در پي بكوبد و اصرار كند عاقبت گشوده شود. [ ] مولوي همين حديث را به نظم كشيده: گفت پيغمبر كه چون كوبي دري عاقبت زآن در برون آيد سري ب: آداب ظاهري دعا اين نوع از آداب دعا به چهار قسم تقسيم مي شود: اول: آداب قبل از دعا: - گفتن بسم الله: پيامبر _ صلّي الله عليه و آله _ مي فرمايند: خداوند متعال فرموده است هر كار مهمي بدون بسم الله شروع شود, عقيم خواهد ماند. [ ] و عقيم ماندن دعا به معناي اجابت نشدن آن است. در جاي ديگر پيامبر اسلام _ صلّي الله عليه و آله _ مي فرمايند: دعايي كه با بسم الله الرحمن الرحيم شروع شود هرگز رد نخواهد شد. [ ] - حمد وثنا: امام صادق _ عليه السّلام _ مي فرمايند: هر دعايي كه قبلش حمد خداوند نباشد, آن دعا عقيم است. [ ] و پيامبر اسلام _ صلّي الله عليه و آله _ مي فرمايند: اول تمجيد خداوند سپس دعا. [ ] اين ادب را خود معصومين در دعاها و مناجاتهاي خود رعايت مي كردند. صحيفه سجاديه شاهد اين مدعاست. - صدقه دادن: دعا طلب خير است و دادن صدقه اثبات عملي خيرخواهي است. لذا پيامبر اسلام _ صلّي الله عليه و آله _ فرموده اند: اول صدقه بدهيد هر كس دعا را با صدقه شروع كند دعايش رد نمي شود. [ ] - صلوات: امام صادق _ عليه السّلام _ مي فرمايند: هر كس حاجتي از خداوند متعال دارد با صلوات بر محمد و آل او شروع كند پس حاجت خود را ذكر كند در آخر دعاي خود را با صلوات ختم كند چرا كه خداوند متعال كريم تر از آن است كه دو طرف دعا را قبول كند و وسط آن را نپذيرد. [ ] * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * دوم: آداب همراه دعا: * ____________________________________________________________________________ * - دستها را بلند كردن: امام حسين _ عليه السّلام _ مي فرمايند: رسول خدا هنگام دعا دستانش را بالا مي برد همچون مسكيني كه غذا طلب مي كند. [ ] از حضرت علي _ عليه السّلام _ پرسيدند: چرا بايد دستها را به سوي آسمان بلند كرد در حاليكه خداوند همه جا هست. حضرت فرمودند: به دليل آيه ي و في السما رزقكم و ما توعدون (الذاريات/ ) چون رزق و روزي انسان از آسمان نازل مي شود. [ ] - عموميت دادن به دعا: پيامبر _ صلّي الله عليه و آله _ مي فرمايند: وقتي كسي دعا مي كند آن را عموميت دهد (و براي ديگران نيز دعا كند) چرا كه باعث استجابت دعا مي شود. [ ] خود معصومين _ صلّي الله عليه و آله _ اين نكته را رعايت مي كردند. امام حسن _ عليه السّلام _ مي فرمايند: يك شب مادرم به دعا ايستاد و من هر چه گوش كردم نشنيدم براي خودش دعا كند. پرسيدم چرا فقط براي ديگران دعا مي كنيد و خود را فراموش كرده ايد. مادرم فرمود: الجار ثم الدار اول همسايه بعد اهل خانه. [ ] - پنهاني دعا كردن: خداوند مي فرمايند: پروردگارتان را در حال تضرع و مخفيانه بخوانيد (اعراف/ ) امام رضا _ عليه السّلام _ مي فرمايند: يك دعاي پنهاني بنده برابر است با هفتاد دعايي كه به صورت آشكارا وعلني باشد. [ ] چرا كه بهترين راه براي فرار از ريا در عبادات, انجام مخفيانه آن است. - دعاي جمعي: به فرموده ي حضرت علي _ عليه السّلام _: دست خدا هميشه همراه جماعت است. [ ] دعا نيز اگر با جماعت باشد امكان اجابت آن بيشتر است. امام صادق _ عليه السّلام _ مي فرمايند: هرگاه چهار نفر يك چيز را با هم از خدا طلب كنند, قبل از متفرغ شدن, دعايشان اجابت مي شود. [ ] همچنين مي فرمايند: وقتي پدرم از پيشامدي ناراحت مي شد, زنها و بچه ها را جمع مي كرد و دعا مي فرمود و بقيه, آمين مي گفتند. [ ] * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * پي نوشت : * ____________________________________________________________________________ * [ ]. علامه حسن زاده آملي, نور علي نور, ص . [ ]. فرقان/ . [ ]. علامه مجلسي, بحارالانوار, ج , ص . [ ]. علامه طباطبايي, الميزان, ج , ص . [ ]. علامه مجلسي, بحارالانوار, ج , ص . [ ]. شيخ كليني, كافي, ج , ص . [ ]. ابن ابي جمهور احسائي, عوالي اللآلي, ج , ص . [ ]. علامه مجلسي, بحارالانوار, ج , ص . [ ] علامه مجلسي, بحارالانوار, ج , ص . [ ] . علامه مجلسي, بحار الانوار, ج ص . [ ]. شيخ كليني, كافي,ج , ص . [ ] غررالحكم, ص . [ ]. شيح حر عاملي, وسائل الشيعه, ج , ص . [ ]. علامه مجلسي, بحارالانوار, ج , ص . [ ]. شيح كليني, كافي, ج , ص . [ ]. علامه مجلسي, بحارالانوار, ج , ص . [ ]. شيخ صدوق, عيون الاخبار الرضا, ج , ص . [ ]. شيخ كليني, كافي, ج , ص . [ ]. علامه مجلسي, بحارالانوار, ج , ص . [ ]. همان, ص . [ ]. شيخ كليني, ج , ص . [ ]. شيخ حر عاملي, وسائل الشيعه, ج , ص . [ ]. شيخ كليني, كافي, ج , ص . [ ]. نهج البلاغه, خطبه . [ ]. شيخ صدوق, ثواب الاعمال, ص . [ ]. شيخ كليني, كافي, ج , ص * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شده * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شده * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شدهارسال شده در تاريخ : پنجشنبه 04 اسفند 1390 - 11:13 توسط : سـاحــــــل
آداب و شرايط دعا
آداب و شرايط دعا
ساعت :
۰۹:۳۲:۴۴
آداب دعا در نيايش هاي انبياء
آداب دعا در نيايش هاي انبياء * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * دعايگانه راه ارتباط بندگان به مبدأ بوده و تنها وسيله اي است كه خداي متعالبراي ارتباط با خود مقرر فرموده است, اگر اين ارتباط و توجه به مبدأنباشد, خداي منان عنايت خاصه ي خود را قطع خواهد فرمود. در اين صورت,بندگان استعداد پذيرش اين عنايت را از دست داده و مقتضاي رحمت الهي را ازكف مي دهند. قرآن كريم اين حالت را نوعي استكبار مي داند آن هم از موجوديكه هيچ حيثيتي جز حيثيت بندگي ندارد. (1) و از آنجا كه هر يك از عبادت ها,آداب و اسرار و احكامي دارند, دعا نيز به منزله برجسته ترين عبادت, آداب واحكام و اسراري دارد. امام صادق (ع) فرموده اند: احفظ آداب الدعاء و انظرمن تدعو و كيف تدعو بر آداب دعا محافظت كن و ببين چه كسي را مي خواني وچگونه مي خواني؟ (2) قرآن كريم از خلال نيايش هاي انبيا, آداب دعا و احكامآن را مطرح كرده است . * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * دعا و نيايش * ____________________________________________________________________________ * دعا آن است كه كسي را با صدا و كلام خود متوجه خود كني. (3) و در لسان العرب آمده است: دعا الرجل ناداه او را صدا زد. (4) علامهطباطبايي دعا را آن مي داند كه از قلب برخيزد و زبان فطرت آن را طلبكند, نه اين كه زبان هر طور خواست حركت كند. بدان معنا كه انسان چنينحقيقتي را در باطن جان خود مي شناسد و به طور روشن آن را مي فهمد. (5)ويژگي مهم اين تعريف آن است كه شامل دعاي تكويني نيز مي شود. از اين روعلامه طباطبايي در ذيل همان عبارت, با كمي فاصله مي نويسند: لذا ميبينيد كه خداي متعال حتي آنچه را كه زبان در آن دخالت ندارد سؤال شمرده ودر قرآن كريم فرموده: آنچه را سؤال كرده ايد به شما عطا شده است. و اجمالمطلب آن كه نعم الهي قابل ذكر و سؤال و احصاء نيست و هرگز با زبان آن رانخواسته اند. (6) شايد بتوان از مجموع آنچه گفته شد: چنين استفاده كردكه بهترين و جامع ترين تعريف براي دعا, همان طلب به معني عام است كهشامل تمامي اقسام دعا, حتي -دعاي تكويني- نيز مي شود. عنايت انبيا بهدعا و اصرار بر آن در همه حال, نمونه اي از ادب انبيا در برابر خالق است.انبيا در هنگام دعا هرگز خود را نمي بينند و عزم تماشاي معشوق را دارند كهخويش را در نهان و عيان بر دل و ديده ي انسان نمايانده است. چنين است كهدعا بيش از هر عامل و سبب ديگر در نيل به فلاح مؤثر مي باشد و در واقعراهي كوتاه و مستقيم به سوي خداوند تلقي مي شود و دعا به منزله ي برجستهترين عبادت, آداب و احكام و اسراري دارد. به عنوان نمونه يكي از آدابدعا كه خداوند پيامبرش را تعليم مي دهد, اين است كه دعا را آهسته و باتضرع و ناله مطرح كنيم. و در دل خويش, پروردگارت را بامدادان و شامگاهانبا تضرع و ترس, بي صداي بلند, ياد كن و از غافلان مباش. (7) در تفسيرگرانقدر الميزان, تضرع از ضراعت به معناي تملق توأم با نوعي خشوع وخضوع آمده و خيفه را نوع مخصوصي از ترسيدن گرفته و مراد از آن را نوعيكه با ساحت مقدس خداوند مناسب است, مي داند و چنين نتيجه مي گيرد كه درمعناي تضرع ميل و رغبت به نزديك شدن به شخص متضرع اليه نهفته, و درمعناي خيفه, پرهيز و ترس و ميل به دور شدن از آن شخص وجود دارد. سپس ادامهمي دهد يعني آدمي در ذكر گفتنش, حالت آن شخص را داشته كه چيزي را هم دوستدارد و به اين خاطر نزديكش مي رود و هم از آن مي ترسد و از ترس آن به عقببرگشته و دور مي شود, در اينجا ذكر و ياد پروردگار را دو قسم كرده: يكي دردل و ديگري به زبان و آهسته, آنگاه هر دو قسم را مورد امر قرار داده, وذكر به صداي بلند را چون با ادب عبوديت منافات دارد, مورد امر قرار ندادهاست. (8) احكام دعا يعني انسان چه چيزي از خدا بخواهد و چه چيزنخواهد. قرآن كريم از خلال بيان نيايش هاي انبيا آداب دعا و احكام آن رامطرح كرده است. از مضامين دعاي انبيا مي توان به آداب زير دست يافت: * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * 1. ربوبيت الهي در دعاي پيامبران: * ____________________________________________________________________________ * انبيا قبل از هر چيز, در دعا از اسم شريف رب, ربنا, ربي استفاده مي كردند, چون ربوبيت, واسطه ارتباط بنده با خدا, مي باشد و فتح باب هر دعايي است. به عبارتي ديگر, چون به هنگام دعا, مقام بنده, مقام اظهار نياز و درخواست و طلب حاجت است, بايد از اسمي بهره گرفت كه مناسب مقام باشد. از اين رو, رب كه به معناي مالك و تربيت كننده است. براي دعا مناسب تر است و انسان با ذكر اين نام خود را غرق در الطاف الهي و وابسته دائمي به عنايات او مي بيند. آيات زير مصاديق گويايي از اين مطلب مي باشد. چنانكه در دعاي حضرت آدم و حوا آمده است: ربنا ظلمنا أنفسنا (اعراف, 7/ 23) پروردگارا, ما بر خويشتن ستم كرديم. اين نيايش, راز و نيازي است كه آن دو بزرگوار بعد از خوردن از درختي كه خداوند از نزديكي به آن نهي شان كرده بود با خداي خود كردند و به صفت ربوبيتي متوسل مي شوند كه دافع هر شر و جاذب هر خيري است. يكي از دعاهاي حضرت ابراهيم (ع) زماني است كه, هاجر و اسماعيل (ع) را در مكه -آن بيابان لم يزرع- به امر خداوند گذاشت و چنين دعا كرد: و (ياد كن) هنگامي را كه ابراهيم گفت: پروردگارا, اين شهر را ايمن گردان ... پروردگارا, آنها بسياري از مردم را گمراه كردند... پروردگارا, من (يكي از) فرزندانم را در دره اي بي كشت, نزد خانه محترم تو, سكونت دادم ... پروردگارا, بي گمان تو آنچه را كه پنهان مي داريم, و آنچه را كه آشكار مي سازيم مي داني ... پروردگارا, مرا بر پا دارنده نماز قرار ده, و از فرزندان من نيز, پروردگارا, و دعاي مرا بپذير. پروردگارا, روزي كه حساب بر پا مي شود, بر من و پدر و مادرم و بر مؤمنان ببخشاي. (9) علامه طباطبايي در ذيل اين آيات آورده اند: * ____________________________________________________________________________ * از جمله لطائفي كه در دعاي آن حضرت به چشم مي خورد, اختلاف تعبير در نداء است, در يكجا رب آمده و در جاي ديگر ربنا , در اولي پروردگار را به خود نسبت داد, به خاطر آن موهبت هايي كه خداوند مخصوص او ارزاني داشته است, از قبيل سبقت در اسلام و امامت, و در دومي پروردگار را به خودش و ديگران نسبت داده, به خاطر آن نعمت هايي كه خداوند هم به او و هم به غير او ارزاني داشته است. (10) اين ندا اعتراف داعي را به ربوبيت خدا در هر چيز و به عبوديت خود نسبت به پروردگار عالم مي رساند. (11) حضرت عيسي (ع) كه خود يكي از مظاهر كامل بندگي و ادب و خضوع و خشوع است, اين چنين دعا مي كند: * ____________________________________________________________________________ * عيسي پسر مريم گفت: بارالها, پروردگارا, از آسمان, خواني بر ما فروفرست تا عيدي براي اول و آخر ما باشد و نشانه اي از جانب تو. و ما را روزي ده كه تو بهترين روزي دهندگاني. (12) الله نامي است كه در بيان نام هاي خداوند جلوه خاصي دارد. در روايتي از امام حسن عسگري (ع) نقل شده است كه فرمودند: الله همان است كه هر آفريده اي به هنگام قطع اميد و در نيازمندي و گرفتاري ها از همه روي مي گرداند و دل از اسباب مي برد و دل به او مي بندد. (13) نكته جالب اين است كه دعا به نداي اللهم ربنا آغاز مي شود و حال آنكه ساير انبيا دعاي خود را تنها با كلمه رب يا ربنا افتتاح مي كردند. مفسران اين زيادتي ندا در دعاي مسيح را, براي رعايت ادب نسبت به موقف دشوار خود مي دانند. شايد به اين علت كه چون حواريون معجزات باهر و روشن عيسي (ع) را ديده بودند. در چنين شرايط, درخواست معجزه مناسب با مقام ايمان و اخلاص نبوده و ممكن است پيامدهاي ناگوار داشته باشد. از اين رو عيسي (ع) با احتياط كامل و با آوردن كلماتي كه بيشتر رحمت حق را جلب مي كند, در خواست خود را مطرح مي كند. (14) ما اين گونه ادب را در نيايش هاي پيامبر (ص) شاهديم, چنانكه خداوند به او دستور مي دهد: و بگو: پروردگارا, مرا (در هر كاري) به طرز درست داخل كن و به طرز درست خارج ساز. و از جانب خود براي من تسلطي ياري بخش قرار ده. (15) * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * 2. اوصاف الهي در آغاز دعا: * ____________________________________________________________________________ * ادب ديگر اينكه انبيا, بعد از ذكر نام رب, شروع به, ثنايي جميل از پروردگار مي كنند. كما اينكه ادب عبودتي هم اين گونه اقتضا مي كند. انسان براي تقرب به خدا آفريده شده است و بايد از تمام امكانات زندگي براي رسيدن به اين مقصود بهره گيرد, و حقيقت دعا هم, توجه به بارگاه معبود و حركت در مسير هدف خلقت و قرب الهي است كه براي مؤمنان معراجي روحي و معنوي است. حقيقت و روح دعا توجه قلبي انسان به خدا است و ميزان توجه انسان به خداوند به ميزان معرفت و محبت انسان به ذات ربوبي اش بستگي دارد. از اين رو توجه به صفات و اسماء و حمد و ثناي الهي قبل از دعا و به هنگام دعا سفارش شده است. محمد بن مسلم از امام صادق (ع) نقل كرده است كه فرمودند: در كتاب اميرالمؤمنين (ع) آمده است كه ستايش, قبل از سؤال و تقاضا است. (16) از جمله ادعيه پيامبران, دعايي است كه قرآن كريم از حضرت يونس (ع), در ايامي كه در شكم ماهي به سر مي برد, حكايت مي كند: ... تا در (دل) تاريكي ها ندا در داد كه: معبودي جز تو نيست, منزهي تو, راستي كه من از ستمكاران بودم. (17) حضرت يونس (ع), در بين انبيا, تنها كسي است كه در آغاز دعا كلمه رب را به كار نبرده است. در اين جمله حضرت (ع), از آنچه كه عملش نشان مي داد, بيزاري مي جويد, چون عمل او ولو اينكه او چنين قصدي نداشت, اين معنا را مي رساند كه, غير از خدا مرجع ديگري است, كه بتوان به او پناه برد. لذا وي از اين معنا, بيزاري جسته و عرض داشت: لا اله الا انت وجه ديگر اينكه قبل از دعا, پاك شمردن و تنزيه خدا از هر عيب و نقص و ظلم و ستم, و هر گونه گمان سوء درباره ي ذات پاك او را بر خود لازم مي داند. چون رفتار يونس (ع) اين معنا را مي رساند كه, ممكن است كسي به كارهاي خدا اعتراض نموده, و بر او خشم بگيرد, يا اينكه ممكن است كسي از تحت قدرت او بيرون شود, لذا براي عذر خواهي از آن گفت: سبحانك . (18) به پيامبر (ص) نيز خداوند, چنين دستور مي دهد: بگو: بار خدايا, تويي كه فرمانفرمايي هر آن كس را كه خواهي, فرمانروايي بخشي و از هر كه خواهي, فرمانروايي را بازستاني و هر كه را خواهي, عزت بخشي و هر كه را خواهي, خوار گرداني همه خوبيها به دست توست, و تو بر هر چيز توانايي. (19) حقيقت و روح دعا توجه قلبي انسان به خداوند است و ميزان توجه انسان به خداوند به ميزان معرفت و محبت انسان به ذات ربوبي اش بستگي دارد. از اين رو توجه به صفات و اسماء و حمد و ثناي الهي قبل از دعا و به هنگام دعا سفارش شده است. بر اين اساس در اين آيه مي بينيم كه در ابتدا خداوند لفظ اللهم را آورده است كه در واقع همان يا الله مي باشد كه حرف ندا حذف شده و به جاي آن م مشدد در انتها اضافه گشته است. و بعد از اللهم به پيامبر تعليم مي دهد كه خداي خود را ثناي جميل بكند. در آيه اشاره مي كند كه تو خدايي هستي كه تمامي خيرها به طور مطلق به دست تو است و قدرت مطلقه خاص تو است. * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * 3. اقرار به گناه: * ____________________________________________________________________________ * ديگر از آداب دعاي انبيا بعد از ستايش جميل, اقرار به بدي ها و گناهان مي باشد, اقرار به بدي ها روح انسان را براي اتصال به رحمت فضل خداوند آماده مي كند, اقرار به گناه موجب چشيدن روحانيت و معنويت دعا مي شود و زمينه و توفيق توبه را فراهم مي كند. نوح (ع) پيامبري كه نه قرن و نيم, ستم بدترين و سركش ترين قوم و طاغي ترين امت را تحمل كرده و صبورانه به هدايت آنها انديشيده است, اكنون خود را در محضر الهي بدهكار مي داند و از خداي سبحان طلب مغفرت مي كند و اين گونه در اواخر زندگي خويش, ادب دعا را به ما مي آموزد: پروردگارا, بر من و پدر و مادرم و هر مؤمني كه در سرايم درآيد, و بر مردان و زنان با ايمان ببخشاي, و جز بر هلاكت ستمكاران ميفزاي. (20) سيد قطب آورده است: اين نشان دهنده ي ادب عبد در برابر رب مي باشد, عبدي كه فراموش نكرده كه بشر است و خطا و قصور دارد, هر چند كه اطاعت و عبادت كند و داخل بهشت نمي شود, جز اينكه خدا با فضلش با او معامله كند. (21) موسي (ع) نيز, زماني كه از كوه طور باز مي گردد, چنين مي گويد: پروردگارا, من و برادرم را بيامرز و ما را در (پناه) رحمت خود درآور, و تو مهربانترين مهرباني. (22) اين تقاضاي بخشش براي خود و هارون (ع), نه به خاطر آن است كه گناهي از آنها سر زده, بلكه يك نوع خضوع به درگاه پروردگار و بازگشت به سوي او و ابراز تنفر از اعمال زشت بت پرستان همچنين سرمشقي است براي همگان تا فكر كنند جايي كه موسي و هارون كه انحرافي پيدا نكرده بودند چنين تقاضايي از پيشگاه خدا كنند, ديگران بايد حساب كار خود را برسند و سرمشق بگيرند و رو به درگاه پروردگار آورده, از گناهان خود تقاضاي عفو و بخشش كنند, البته بعضي معتقدند شايد اين آمرزش موسي (ع) براي خود, به خاطر پرخاش به هارون و يا به خاطر انداختن الواح تورات باشد. (23) خداوند پيامبرش را نيز تعليم مي دهد, كه نيايش مغفرت طلبانه داشته باشد, و بگو: پروردگارا, ببخشاي و رحمت كن (كه) تو بهترين بخشايندگاني. (24) پيداست كه آمرزش خواهي چه اهميت و جايگاه رفيعي نزد خداوند دارد. خداوند بدين وسيله, بندگان محبوب خود را آماده بهره وري از خوان نعم و الطاف پيدا و پنهانش مي سازد. اين گونه دعا و تعليم, مجال هر گونه ناداني و غفلت و سيه دلي را از ميان مي برد و زمينه ساز تطهير جان و ذهن آدمي مي شود. از نيايش بخشش خواهانه انبيا مي آموزيم, كه در سلوك توحيدي نيز, بيم غرور و خود فريبي مي رود و سالك حق جو بايد هوشيارانه در جست و جوي آسيب شناسانه رفتارهاي خود برآيد. * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * 4. ياد كردن نعمت ها: * ____________________________________________________________________________ * يوسف (ع), وقتي والدين و برادرانش, بعد از ديدن عظمت او به خاك افتادند, پس از يادآوري خاطرات گذشته به طور مجمل اين گونه دعا كرد: پروردگارا, تو به من دولت دادي و از تعبير خواب ها به من آموختي. اي پديد آورنده آسمانها و زمين. تنها تو در دنيا و آخرت مولاي مني مرا مسلمان بميران و مرا به شايستگان ملحق فرما. (25) در نيايش يوسف پيامبر, ادب بندگي و سپاسگزاري به طرز چشمگيري انسان را به تأمل وا مي دارد. آن حضرت پيش از آنكه خواسته هاي خود را بيان دارد, از آنچه پروردگارش به او ارزاني داشته است, سخن مي راند. اين نوع بندگي و نيايش گري سبب خواهد شد تا شخص همواره از خدا راضي و شاكر نعمت هايش باشد و نيز آرامش خويشتن را كه تضمين كننده ي سلامت و امنيت و پيشرفت در زندگي و جامعه است, حفظ نمايد. وي بعد از آنكه خداي را ثنا گفت و احسان هاي او را در نجاتش از بلاها و نوائب برشمرد, خواست تا نعمت هايي را هم كه خداوند, مخصوص او ارزاني داشته برشمارد, حضرت يوسف (ع) همه اين كارها را از خداوند سبحان مي داند و نمي گويد من خود رنج كشيدم و به اين مرحله رسيدم. مفسر بزرگ علامه طباطبايي آورده است: آن جناب آن چنان محبت الهي در دلش هيجان يافته كه به كلي توجهش از غير خدا قطع شده, در نتيجه يكباره از خطاب و گفت و گوي با پدر صرفنظر كرده و متوجه پروردگار خود شده است و خداوند را مخاطب قرار داده و مي گويد: پروردگارا اين تو بودي كه از سلطنت سهمي به سزا ارزانيم داشتي, و از تأويل احاديث تعليمم دادي. (26) از آن جمله مناجاتي است كه قرآن از حضرت زكريا (ع), براي درخواست فرزند, نقل كرده است: (اين ) يادي از رحمت پروردگار تو (درباره) بنده اش زكرياست. آگاه كه (زكريا) پروردگارش را آهسته ندا كرد. گفت: پروردگارا, من استخوانم سست گرديده و (موي) سرم از پيري سپيد گشته, و -اي پروردگار من- هرگز در دعاي تو نااميد نبوده ام. و من پس از خويشتن از بستگانم بيمناكم و زنم نازاست, پس از جانب خود ولي (و جانشيني) به من ببخش. كه از من ارث برد و از خاندان يعقوب (نيز) ارث برد, و او را -اي پروردگار من- پسنديده گردان. (27) سيد قطب آورده است: زكريا (ع) در اين موقف در نهايت قرب و اتصال, پروردگارش را مي خواند, چنانكه شاهديم, رب را بدون حرف ندا بكار برده است. (28) او در اينجا با ذكر لم اك بدعائك رب شقيا چنين بيان مي كند كه از دوران جواني تا امروز كه استخوانهايش سست و موي سرش سفيد شده, همچنان, معتكف و گداي اين درگاه بودم و هيچ وقت نااميد و تهي دست برنگشته ام. اين نحو تضرع, خود باعث شده كه خدا اين دعايش را نيز شنيده و او را وارثي پسنديده ارزاني دارد. (29) فراموش كردن امكانات و الطاف الهي -در گذشته و حال- كه اغلب بر اثر فراواني و تكرار آن دست مي دهد, موجب مي شود كه بعضي از مؤمنان, اندك اندك از توجه به آفريدگار و مناجات با وي غافل شوند. و بدين گونه انبيا كه خود الگوي انسان كامل, امام, شاقول و ترازو براي ديگر انسان ها هستند, به ما مي آموزند كه همواره يادآور اين نعم و الطاف الهي باشيم. * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * 5. ياد كرد خواست ها: * ____________________________________________________________________________ * بعد از ذكر نعم الهي, نوبت به ذكر حوائج مي رسد. يكي ديگر از آداب دعاي انبيا اين است كه, حوائج معنوي را, به طور صريح ذكر مي كردند, اما حوائج مادي را به طور غير مستقيم بيان مي نمودند. دعاي حضرت ابراهيم (ع), زماني كه هاجر و اسماعيل (ع) را در مكه (بيابان لم يزرع) به امر خداوند گذاشت, چنين است: و (ياد كن) هنگامي را كه ابراهيم گفت: پروردگارا, اين شهر را ايمن گردان, و مرا و فرزندانم را از پرستيدن بتان دور دار. پروردگارا, آنها بسياري از مردم را گمراه كردند. پس هر كه از من پيروي كند, بي گمان او از من است, و هر كه مرا نافرماني كند, به يقين, تو آمرزنده و مهرباني, پروردگارا, من (يكي از) فرزندانم را در دره اي بي كشت, نزد خانه محترم تو, سكونت دادم. پروردگارا, تا نماز را به پا دارند. پس دلهاي برخي از مردم را به سوي آنان گرايش ده و آنان را از محصولات (مورد نيازشان) روزي ده باشد كه سپاسگزاري كنند. (30) ادبي كه ابراهيم (ع) در اين دعا بكار برد, اين است كه هر حاجتي از حوائج را كه ذكر كرده, چون هم ممكن بود به غرض مشروع درخواست شود و هم به غرض نامشروع, آن جناب غرض مشروع و صحيح خود را در كلام خود ذكر كرده و بياني آن را ادا نموده كه هر كس مي تواند از آن پي ببرد كه وي تا چه اندازه اميد به رحمت پروردگار در دلش فوران داشته, مثلا بعد از اين كه عرض كرد: مرا و فرزندانم را از اينكه پرستش بتها كنند دور بدار غرض خود را اين طور بيان نمود: پروردگارا به درستي كه آنها گمراه كردند بسياري از مردم را و اگر مجددا نداي رب را تكرار كرده, به منظور تحريك رحمت الهي مي باشد. همچنين بعد از اينكه عرض كرد: پروردگارا اينك كه من ذريه خود را در بيابان لم يزرع در كنار خانه تو سكونت دادم غرض خود را از اين گفتار اين طور بيان نمود: پروردگارا براي اينكه نماز به پا دارند. و نيز بعد از آنكه درخواست كرد: دل هايي از مردم را به سوي آنان معطوف بدار و از ميوه ها و روزيشان فرما دنبالش عرض خود را چنين شرح داد: باشد كه آنان تو را شكر گذارند. (31) اين دعا نمونه كامل براي انسان ذاكر شاكر مي باشد و در سياق آن, ذلت و بيچارگي موج مي زند. حضرت موسي (ع), نيز بعد از قتل قبطي, چنين دعا مي كند: گفت: پروردگارا, من بر خويشتن ستم كردم, مرا ببخش. پس خدا از او در گذشت كه وي آمرزنده مهربان است. (32) اين دعا, چون مربوط به امور مادي و دنيوي نبود, بلكه صرفا توسل به مغفرت خدا بود, موسي (ع) به حاجت خودش تصريح مي كند, اما بعد از فرار از مصر, چنين مناجات مي كند: پروردگارا, من به هر خيري كه سويم بفرستي سخت نيازمندم. (33) حضرت موسي (ع), در اين رسالتش گذشته از التجا و تمسك به ربوبيت كه خود ادب جداگانه اي است, ادب ديگري بكار برده و آن اينكه: درخواست نان از جانب حضرت موسي بن عمران در حالي صورت مي پذيرد كه او به رغم احتياج شديد خويش از اظهار آشكار و مستقيم آن خودداري مي ورزد. او تنها از وضع خود پس از قتل و فرار و تعقيب سخن مي گويد و خير را كه در آن شرايط به جز نان نيست, مي طلبد يعني تنها احتياج و نياز خود را بازگو مي كند و بقيه را به لطف پروردگار وامي گذارند. اين نوع ادب ورزيدن در حيات انبيا و اوليا شواهد بسيار دارد. (34) حضرت ايوب (ع), سرگذشتي غم انگيز و در عين حال پر شكوه و با ابهت دارد. صبر و شكيبايي او مخصوصا در برابر حوادث ناگوار عجيب بود. به گونه اي كه صبر ايوب يك ضرب المثل قديمي است, زماني كه ايوب, گرفتار مشكلات مي شود, چنين دست به دعا بر مي دارد: و ايوب را (ياد كن) هنگامي كه پروردگارش را ندا مي داد كه: به من آسيب رسيده است و تويي مهربانترين مهربانان. (35) علامه طباطبايي در اين باره مي گويد: ايوب همانند ساير پيامبران به هنگام دعا براي رفع اين مشكلات طاقت فرسا, نهايت ادب را در پيشگاه خدا به كار مي برد, حتي تعبيري كه بوي شكايت بدهد نمي كند, هرگز جزع و ناله نكرد و جز به خدا به احدي متوسل نشد و بدون اذن خدا چيزي هم از او نخواست تا اينكه مأذون شد. او تنها مي گويد: من گرفتاري مشكلاتي شده ام و تو ارحم الراحميني و پروردگارش را در نهايت رحمت مي خواند حتي نمي گويد مشكلم را برطرف فرما زيرا مي داند او بزرگ است و رسم بزرگي مي داند. وجوه ادبي كه در اين دعا بكار رفته از بيانات قبلي روشن مي شود. ايوب حاجت خود را كه عبارت بود: از بهبودي از مرض صريحا ذكر نكرد, او نيز خواست هضم نفس كند و حاجت خود را كوچكتر از آن بداند كه از پروردگار درخواست آن را بكند. (36) انبيا (ع) هيچ وقت حاجت خود را اگر درباره امور دنيوي بود, صريحا ذكر نمي كرده اند اگر چه غرضشان از آن حاجت, پيروري نفس هم نبوده است. * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * 6. گستردگي خواست ها: * ____________________________________________________________________________ * ديگر از آداب دعاي انبيا, فراخواهي در دعا مي باشد. دعا براي برادران و دوستان مؤمن مخصوصا افراد ذوي الحقوق, علاوه بر اينكه از آداب دعا و اسباب اجابت خواسته هاست, از حقوق ثابت مؤمنان بر يكديگر است. انسان مؤمن بايد بر اساس اصل كلي براي ديگران دوست بدار هر چه براي خود مي خواهي برادران و خواهران ايماني خود را از دعاي خير خويش محروم نسازد. از امام صادق (ع) منقول است كه: هر كس در اتمام چهل نفر از برادران (ايماني) خود را جلو بيندازد و درباره آنان دعا كند و پس از آن درباره يخود دعا كند دعاي او, هم درباره ي آنان و هم درباره ي خودش مستجاب مي گردد. (37) نوح (ع), در اواخر زندگي خويش اين گونه دعا مي كند: پروردگارا, بر من و پدر و مادرم و هر مؤمني كه در سرايم درآيد, و بر مردان و زنان با ايمان ببخشاي, و جز بر هلاكت ستمگران ميفزاي. (38) در اين دعا مي بينيم كه نوح (ع) در اول, طلب بخشش براي خود سپس براي والدينش و بعد از آن براي كليه مؤمنين مي كند. نوح (ع) بعد از نفرين كفار قومش, ادب الهي چنين اقتضا مي كند كه اين عده را كه به پروردگارش ايمان آورده و به دعوتش گرويده اند از نظر دور نداشته از خدا خير دنيا و آخرت را برايشان درخواست كند, لذا ابتدا خود را دعا كرد سپس والدينش و بعد مؤمنين معاصرش و بعد از آن همه اهل توحيد, چه معاصرينش و چه آيندگان آنها. حضرت شعيب (ع) نيز چنين دعا مي كند:... بار پروردگارا, ميان ما و قوم ما به حق داوري كن كه تو بهترين داوراني. (39) شعيب گفت: بين ما و نگفت: بين من , وجهش اين بود, كه مؤمنين به توحيد را نيز ضميمه كرده باشد, چون كفار قومش در تهديد او مؤمنين را هم تهديد كرده و به همه آنها گفته بودند: اي شعيب, يا تو و كساني را كه با تو ايمان آورده اند, از شهر خودمان بيرون خواهيم كرد يا به كيش ما برگرديد. گفت: آيا هر چند كراهت داشته باشيم؟ (40) از اين جهت او نيز مؤمنين را ضميمه خود كرد و آنان را از قوم بريده با خود به درگاه خداوند گسيل داشته و گفت: پروردگارا حق را در بين ما و قوم ما ظاهر ساز و اين فراخواهي يكي از آداب دعا مي باشد. با تأمل در نيايش انبيا و اوليا مي توان نمونه هاي بسيار از اين دست نشان داد. در حقيقت نيايشگران نكته سنج, در حال گفت و گو با معبود خود ديگر خبري از خود ندارند و اثري از نفس نمي بينند. اينكه رهروان حق به ما آموخته اند كه به هنگام دعا و طلب, نخست به ديگران توجه كنيم و خير و عزت و سلامت آنان را آرزومند باشيم, بي ترديد از ضرورت رهايي از قيد و بند نفس اماره و تطهير دعا از خودخواهي حكايت مي كند. * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * 7. اسماء حسنا- فرجام خواست ها: * ____________________________________________________________________________ * در انتهاي دعا, در رديف هر حاجت, اسمي از اسماء حسناي الهي مناسب است با حاجت ذكر شود. اين حقيقت در قرآن كريم, جلوه اي بس زيبا دارد و خود زمينه پژوهشي قرآني و عرفاني است. در رساله ي نور علي نور آمده است: دعوت حق تعالي بايد به اسماء حسني باشد, هر چند كه او را اسما غير متناهي است و اسماء و صفات عين ذاتند و همه اسماي او حسني اند. و لكن سخن در ادب دعا است. (41) يكي ديگر از ادعيه حضرت ابراهيم (ع), دعايي است كه آن حضرت و فرزندش اسماعيل (ع), به طور مشترك در هنگام ساختن بناي كعبه, كرده اند و چنين گفته اند: اي پروردگار ما, از ما بپذير كه در حقيقت, تو شنواي دانايي ... و آداب ديني ما را به ما نشان ده و بر ما ببخشاي, كه تويي توبه پذير مهربان, پروردگارا, در ميان آنان, فرستاده اي از خودشان برانگيز, تا آيات تو را بر آنان بخواند, و كتاب و حكمت به آنان بياموز و پاكيزه شان كند, زيرا كه تو خود, سست ناپذير حكيمي. (42) حضرت ابراهيم (ع), در اين درخواست, در رديف هر حاجتي كه خواسته اسمي از اسماء حسناي خدا را از قبيل السميع العليم , التواب الرحيم , العزيز الحكيم , به مناسبت آن حاجت ذكر كرده و اسم شريف رب را در تمامي آن حوائج تكرار نموده, چون ربوبيت خدا واسطه ارتباط بنده با خداي خود مي باشد. نكته جالب توجه در اين درخواست عارفانه, بيان جمعي آن مي باشد. ابراهيم خود را هنگام دعا و تمنا در ميان جمع ايمان آورندگان حق گرا جاي مي دهد و آنچه را آرزومند است براي همگان مي خواهد. حضرت سليمان (ع), نيز چنين دعا مي كند: پروردگارا, ملكي به من ارزاني دار كه هيچ كس را پس از من سزاوار نباشد, در حقيقت تويي كه خود بسيار بخشنده اي.(43) وي, در انتهاي دعا, تمسك به يكي از اسماء حسناي الهي كه متناسب با درخواست او مي باشد, وهاب مي كند. سليمان (ع), نيك مي دانست كه درخواست اقتدار بي مانند از خداوند با مشيت و قدرت لايزال او سازگار است و اين همه را نوعي بخشش دوست تلقي مي كرد, بدين سان, نيايشگر مطمئن است كه مي توان فراتر از پاداش عمل و ملاك توحيدي از خداوند تمنا داشت اين ارتباط نزديك و دوستانه, برآيند حقيقت دعا مي باشد كه تنها نصيب انسان هاي سخت كوش و پاكدل مي گردد. * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * نتيجه * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * از مضامين دعاي انبيا مي توان به آداب زير دست يافت: 1. انبيا قبل از هر چيز, در دعا از اسم شريف رب, ربنا, ربي استفاده مي كردند, چون ربوبيت, واسطه ارتباط بنده با خدا, مي باشد و فتح باب هر دعايي است. * ____________________________________________________________________________ * 2. بعد از ذكر نام رب, شروع به ثنايي جميل از پروردگار مي كردند. كما اينكه ادب عبوديت هم اين گونه اقتضا مي كند. * ____________________________________________________________________________ * 3. ديگر از آداب دعاي انبيا بعد از ستايش جميل, اقرار به بدي ها و گناهان مي باشد, اقرار به بدي ها روح انسان را براي اتصال به رحمت فضل خداوند آماده مي كند و زمينه و توفيق توبه را فراهم مي كند. * ____________________________________________________________________________ * 4. سپس از نعمي كه خدا به آنها ارزاني داشته ياد كرده و بعد از ذكر نعم الهي, نوبت به ذكر حوائج مي رسد. انبيا حوائج معنوي را, به طور صريح ذكر مي كردند, اما حوائج مادي را به طور غير مستقيم بيان مي نمودند. البته ناگفته نماند كه آنها فراخواهي در دعا را فراموش نمي كردند. * ____________________________________________________________________________ * 5. و در انتهاي دعا, در رديف هر حاجت, اسمي از اسماء حسناي الهي مناسب با حاجتشان را ذكر مي كردند, زيرا هر اسمي براي خود تجلي ويژه اي دارد و رابطه تجلي با آن اسم رابطه خاصي دارد. وجود اوصاف الهي در پايان آيات دعا و به ديگر سخن حضور اسماء حسناي الهي در پايان اين آيات, جلوه ي بسيار زيبايي است از حسن ختام . * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * 1. ر.ك: سوره غافر, آيه ي 40. 2. بحارالانوار, 93/ 322. 3. معجم مقاييس اللغه, 2/ 279. 4. لسان العرب, 2/ 258. 5. الميزان, 2/ 33. 6. همان . 7. سوره ي اعراف, آيه ي 205. 8. الميزان, 8/ 399 جامع البيان, 9/ 220 التبيان 5/ 68 مجمع البيان, 2/ 515. 9. سوره ي ابراهيم, آيات 35- 41. 10.الميزان, 12/ 79. 11. المستفاد من قصص القرآن للدعوه و الدعاء, 1/ 217. 12. سوره ي مائده, آيه ي 114. 13. نورالثقلين, 1/ 12. 14. التبيان, 4/ 61 صافي, 2/ 98 الميزان, 6/ 326, تفسير نمونه, 5/ 122. 15.سوره ي اسراء, آيه ي 80. 16. وسائل الشيعه, 4/ 3. 17.سوره ي انبيا, آيه ي 87. 18. تفسير نمونه, 13/ 418. 19. سوره ي آل عمران, آيه ي 26. 20. سوره ي نوح, آيه ي 28. 21. في ظلال القرآن, 269/ 133. 22. سوره ي اعراف, آيه 151. 23. مجمع البيان, 10/ 64 تفسير كاشف, 3/ 397 تفسير نور, 4/ 193. 24. سوره ي مؤمنون, آيه ي 118. 25. سوره ي يوسف, آيه ي 101. 26. الميزان, 11/ 274. 27. سوره ي مريم, آيات 2- 6. 28. في ظلال القرآن, 16/ 27. 29. مجمع البيان, 15/ 141 صافي, 3/ 273. 30. سوره ي ابراهيم, آيايت 35- 37. 31. الميزان, 6/ 296. 32. سوره ي قصص, آيه ي 16. 33. همان, آيه ي 24. 34. مجمع البيان, 18/ 179 الميزان, 6/ 326 الجامع الاحكام القرآن, 13/ 269- 270 احسن الحديث,8- 342. 35. سوره ي انبيا, آيه ي 84. 36. الميزان, 6/ 320 الكشاف, 3/ 130. 37. وسائل الشيعه, 3/ 4, ح 4. 38. سوره ي نوح, آيه ي 28. 39. سوره ي اعراف, آيه ي 89. 40. همان, آيه ي 88. 41. رساله ي نور علي نور در ذكر و ذاكر و مذكور/ 81. 42. سوره ي بقره, آيه 127- 129. 43. سوره ي ص, آيه ي 35 * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شده * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شده * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شدهارسال شده در تاريخ : پنجشنبه 04 اسفند 1390 - 11:08 توسط : سـاحــــــل
آداب دعا در نيايش هاي انبياء
آداب دعا در نيايش هاي انبياء
ساعت :
۰۹:۳۲:۴۴
اصلي ترين شرط اجابت دعا
اصلي ترين شرط اجابت دعا * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * از وعده هاي خداوند متعال اجابت دعاي نيايشگران است, ليكن تحقق اين وعده منوط به تحقق حقيقت دعا از سوي داعي است و حقيقت دعا عبارت است از اين كه انسان خود را در برابر خداوند متعال نيازمند مطلق ببيند و با پرستش او درصدد جلب عنايت و رحمت او برآيد . شناخت و جزم قلبي به اين حقيقت امري ساده و تحقق آن امري آسان و سهل الوصول نيست, بلكه مقدماتي براي رسيدن به اين مقام لازم است. در روايات شريفه اهل بيت عليهم السلام مقدماتي براي تحقق حقيقت دعا ذكر شده است كه اشاره اي گذرا به آن سودمند است. * ____________________________________________________________________________ * اين مقدمات عبارتند از: * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * 1. شناخت: * ____________________________________________________________________________ * امام كاظم عليه السلام نقل مي كند عدّه اي به [امام] صادق عليه السلام گفتند: دعا مي كنيم امّا دعايمان مستجاب نمي شود! ايشان فرمود: لِأَنَّكُم تَدعونَ مَن لا تَعرِفونَهُ 1 چون شما كسي را مي خوانيد كه نمي شناسيدش. * ____________________________________________________________________________ * 2. اخلاص: * ____________________________________________________________________________ * امام علي عليه السلام: عَلَيكَ بِإِخلاصِ الدُّعاءِ فَإِنَّهُ أخلَقُ بِالإِجابَةِ 2 بر تو باد اخلاص داشتن در دعا زيرا چنين دعايي, به اجابت, سزاوارتر است. * ____________________________________________________________________________ * 3. عمل: * ____________________________________________________________________________ * امام علي عليه السلام: مَن عَظَّمَ أوامِرَ اللّه ِ أجابَ سُؤالَهُ 3 هر كس اوامر خداوند را بزرگ شمارد, خداوند درخواست او را جواب مي دهد. * ____________________________________________________________________________ * 4. پاك بودن درآمد و خوراك: * ____________________________________________________________________________ * امام صادق عليه السلام: إذا أرادَ أحَدُكُم أن يُستَجابَ لَهُ, فَليُطَيِّب كَسبَهُ, وَليَخرُج مِن مَظالِمِ النّاسِ, و إنَّ اللّه َ لا يُرفَعُ إلَيهِ دُعاءُ عَبدٍ وفي بَطنِهِ حَرامٌ, أو عِندَهُ مَظلِمَةٌ لِأَحَدٍ مِن خَلقِهِ 4 هر گاه فردي از شما خواست دعايش مستجاب شود, درآمدش را پاك گرداند و از زير بار حقوق مردم بيرون برود. دعاي بنده اي كه در شكمش حرام باشد, يا حقّ يكي از خلق خدا به گردنش باشد, به درگاه خداوند بالا نمي رود. * ____________________________________________________________________________ * 5. حضور قلب: * ____________________________________________________________________________ * امام صادق عليه السلام: إنَّ اللّه َ عز و جل لا يَستَجيبُ دُعاءً بِظَهرِ قَلبٍ ساهٍ, فَإِذا دَعَوتَ فَأَقبِل بِقَلبِكَ, ثُمَّ استَيقِن بِالإِجابَةِ 5 خداوند دعايي را كه از روي دلِ غافل باشد, نمي پذيرد. پس هر گاه دعا كردي, با دلت رو كن, آن گاه به اجابت, يقين داشته باش. بررسي متون ديني و تامل در آن, خصوصا روايات مرتبط با مساله اجابت دعا, ما را به اين نكته رهنمون ميسازد كه همه اين مقدمات و نكاتي كه درباره اجابت دعا مطرح شده است به يك نقطه اصلي و محوري منتهي ميشود و آن چيزي جز "حال انقطاع و تهي كردن دل از اميد به غير خداوند متعال" نيست كه هر چه اين حال در نيايشگر تقويت شود, دعاي او به اجابت, نزديك تر مي گردد * ____________________________________________________________________________ * 6. حالت انقطاع: * ____________________________________________________________________________ * مصباح الشريعة _ در آنچه به امام صادق عليه السلام نسبت داده است _ : سُئِلَ رَسولُ اللّه ِ صلي الله عليه و آله عَنِ اسمِ اللّه ِ الأَعظَمِ, قالَ: كُلُّ اسمٍ مِن أسماءِ اللّه ِ, فَفَرِّغ قَلبَكَ عَن كُلِّ ما سِواهُ, وَادعُهُ بِأَيِّ اسمٍ شِئتَ فَلَيسَ فِي الحَقيقَةِ للّه ِِ اسمٌ دونَ اسمٍ, بَل هُوَ الواحِدُ القَهّارُ 6 از پيامبر خدا صلي الله عليه و آله درباره اسم اعظم خدا سؤال شد. فرمود: همه نام هاي خدا اسم اعظم اند. پس, دلت را از هر آنچه جز اوست, خالي گردان و آن گاه او را با هر نامي كه خواستي, بخوان زيرا در حقيقت براي خداوند, نام خاصّي نيست بلكه او يكتاي قهّار است. * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * اصلي ترين و محوري ترين شرط اجابت دعا: * ____________________________________________________________________________ * بررسي متون ديني و تامل در آن, خصوصا روايات مرتبط با مساله اجابت دعا, ما را به اين نكته رهنمون ميسازد كه همه اين مقدمات و نكاتي كه درباره اجابت دعا مطرح شده است به يك نقطه اصلي و محوري منتهي ميشود و آن چيزي جز "حال انقطاع و تهي كردن دل از اميد به غير خداوند متعال" نيست كه هر چه اين حال در نيايشگر تقويت شود, دعاي او به اجابت, نزديك تر مي گردد. كسي كه خود را نيازمند مطلق به بي نياز مطلق مي بيند, از غير او منقطع مي گردد و به او مي پيوندد. به سخن ديگر خواندن خداوند متعال با خواندن غير او تفاوت جوهري دارد و تا حال انقطاع به انسان دست ندهد در واقع خدا را نمي خواند. حال انقطاع همان حالي است كه از آن تعبير به خالي كردن دل از غير خدا شده است, چنان كه در حديث بالا گذشت وقتي از پيامبر خدا صلي الله عليه و آله درباره اسم اعظم سؤال كردند, ايشان به فراغت دل از غير خدا و توجه كامل به مقام ربوبي اشاره مي كنند. هر چه اين حال در نيايشگر تقويت شود, دعاي او به اجابت نزديكتر مي گردد, تا آنجا كه ممكن است بدون دعا نيز خواسته او تأمين گردد. امام صادق عليه السلام: إنَّ العَبدَ لَيَكونُ لَهُ الحاجَةُ إلَي اللّه ِ عز و جل, فَيَبدَأُ بِالثَّناءِ عَلَي اللّه ِ وَالصَّلاةِ عَلي مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ, حَتّي يَنسي حاجَتَهُ, فَيَقضيهَا اللّه ُ لَهُ مِن غَيرِ أن يَسأَلَهُ إيّاها 7 بنده به خداوند حاجتي دارد و شروع به ثناي خداوند و صلوات فرستادن بر محمّد و خاندان محمّد مي كند, تا جايي كه يادش مي رود حاجتي داشته است, پس خداوند حاجتش را, بي آن كه آن را از خداوند درخواست كند, برايش برآورده مي سازد. به سخن ديگر, اجابت دعا, يك شرطْ بيشتر ندارد و آن, تحقّق حقيقت دعا از سوي دعاكننده است اما تا حال انقطاع به انسانْ دست ندهد, حقيقت دعا تحقّق نمي يابد. از اين رو, هنگامي كه انسان در مورد نيازي از نيازهاي خود, بيچاره و مُضطر شود و پناهگاهي جز خداوند متعال نبيند, دعاي او مستجاب مي گردد. علاّمه سيّد محمّدحسين طباطبايي _ رضوان اللّه تعالي عليه _ در تبيين آيه: أَمَّن يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوءَ... 8 مي فرمايد: مراد از اجابت درمانده اي كه او را مي خوانَد, پاسخ مثبت دادن به درخواستِ دعاكنندگان و برطرف كردن نياز آنهاست. خداوند, صفت درماندگي را آورده تا به دعا كننده, حقيقت دعا و درخواست را يادآوري كند زيرا مادام كه انسان در تنگناي درماندگي نيفتد و در رسيدن به خواستش آزادي عمل داشته باشد, درخواستش خالصانه نخواهد بود و اين, مطلب روشني است. اما اين كه اجابت دعا را به دعا كردن (درخواست كردن از خدا) مشروط كرده و فرموده است: إِذَا دَعَاهُ آن گاه كه او را بخوانَد , براي اشاره به اين نكته است كه در دعا بايد تنها از خداوند پاك, طلب كرد و اين, زماني عملي مي شود كه دعا كننده, از تمامي اسباب و علل ظاهري دست بكشد و دلش را تنها به خداوند بپيوندد اما كسي كه دلش را تنها به اسباب و علل ظاهري و يا به آنها و به خداوند با هم پيوند دهد, پروردگارش را نخوانده بلكه ديگري را خوانده است. پس هرگاه دعا كننده در دعا صادق باشد و تنها از خداوند بخواهد, خداوند والا, خواست او را اجابت مي كند و گرفتاري اي را كه او را به درخواست و دعا واداشته, برطرف مي سازد همان گونه كه خداوند متعال فرموده است: ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ 9 مرا بخوانيد تا برايتان اجابت كنم . در اين جا شرط اجابت را تنها دعا كردن حَقيقي قرار داده است و اين كه درخواست, تنها بايد از خداوند صورت بگيرد .10 علامه طباطبايي, همچنين در تفسير جمله: وَ يَجْعَلُكُمْ خُلَفَاءَ الاْءَرْضِ 11 و شما را خليفگان زمين قرار داد فرموده است: آنچه از سياق كلام به دست مي آيد, اين است كه مراد از خلافت, خلافتي است كه خداوند در زمين براي انسان ها قرار داده تا با آن, هرگونه كه مي خواهند, در زمين, دخل و تصرف و ساخت و ساز كنند, همان گونه كه خداوند متعال فرموده است: وَ إِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الاَرْضِ خَلِيفَةً 12 و به يادآر هنگامي را كه پروردگارت به فرشتگان فرمود: من در زمين خليفه اي قرار مي دهم و اين, از آن روست كه دخل و تصرف انسان به وسيله مقام خلافت, در زمين و هر چه در آن است, مربوط به زندگي و معاش اوست. بنا بر اين, گرفتاري _ كه انسان را به درماندگي مي افكند, تا آن جا كه از خداوند, برطرف شدنش را درخواست مي كند _, ناگزير, مربوط به چيزي است كه انسان از تصرّف در آن و يا بخشي از آن, ممنوع شده است و درهاي زندگي و ماندگاري و هر چه به زندگي مربوط است و يا پاره اي از درهاي زندگي را به روي او مي بندد, و برطرف شدن آن (گرفتاري) از انسان, موجب تماميت خلافتش مي گردد. اگر دعا و درخواست را در عبارت قرآني إِذَا دَعَاهُ , اعم از درخواست زباني بدانيم, اين معنا, بيشتر و بيشتر روشن مي شود, همان طور كه از اين كلام خداوند, روشن است: وَءَاتَاكُم مِّن كُلِّ مَا سَأَلْتُمُوهُ وَ إِن تَعُدُّواْ نِعْمَتَ اللَّهِ لاَ تُحْصُوهَا 13 و از هر چه شما مي خواستيد, به شما داد و اگر نعمت هاي خدا را بشماريد, نخواهيد توانست كه به تمامي بشماريد و نيز: يَسْاَلُهُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَ الاَرْضِ 14 هر كس در آسمان ها و زمين است, از او درخواست مي كند . بنا بر اين, تمامي تواني كه براي دخل و تصرّف به انسان داده شده و روزي او شده است, خود, نوعي برطرف كردن گرفتاريِ درمانده نيازمند, در پي درخواست اوست. پس او را خليفه قرار داد و در پي اجابت درخواست او و برطرف ساختن گرفتاري اي برآمد كه وي در آن, در مانده است . * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * پي نوشت : * ____________________________________________________________________________ * 1. التوحيد: ص 288 ح 7 عن يزيد بن الحسن الكحّال, إحقاق الحقّ: ج 12 ص 266 عن الإمام الصادق عليه السلام, بحار الأنوار: ج 93 ص 368 ح 4. 2. غرر الحكم: ح 6091, عيون الحكم والمواعظ: ص 335 ح 5717. 3. كنزالفوائد: ج 1 ص 278, بحار الأنوار: ج 78 ص 90 ح 95. 4. فلاح السائل: ص 101 ح 39, بحار الأنوار: ج 93 ص 321 ح 31. 5. الكافي: ج 2 ص 473 ح 1, عدّة الداعي: ص 126 كلاهما عن سليمان بن عمرو, مكارم الأخلاق: ج 2 ص 11 ح 2002, بحار الأنوار: ج 93 ص 305 ح 1. 10. مصباح الشريعة: ص 129, بحار الأنوار: ج 93 ص 322 ح 36. 7. الكافي: ج 2 ص 501 ح 2, عدّة الداعي: ص 233 كلاهما عن هارون بن خارجة, الدعوات: ص 22 ح 25 وليس فيه وآل محمّد , بحار الأنوار: ج 93 ص 312 ح 17 و ص 342 ح 11. 8. نمل: آيه 62: يا كيست كه درمانده را _ آن گاه كه او را بخوانَد _ اجابت مي كند و گرفتاري اش را برطرف مي سازد؟ . 9. مؤمن: آيه 60. 10. الميزان في تفسير القرآن: ج 15 ص 381. 11. نمل: آيه 62. 12. بقره: آيه 30. 13. ابراهيم: آيه 34. 14. الرحمن: آيه 29. 15. الميزان في تفسير القرآن: ج 15 ص 383 * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شده * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شده * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شدهارسال شده در تاريخ : پنجشنبه 04 اسفند 1390 - 10:59 توسط : سـاحــــــل
اصلي ترين شرط اجابت دعا
اصلي ترين شرط اجابت دعا
ساعت :
۰۹:۳۲:۴۴
فوايد دعا و نيايش
فوايد دعا و نيايش * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * شايداين سؤال در ذهن ايجاد شود كه براي چه دعا كنيم؟ دعا و نيايش چه فوائد وآثاري را دارد؟ما از دو ديدگاه به حل اين مسئله مي پردازيم اول: از ديدگاهديني دوم: از ديدگاه يافته هاي علمي و تجربي . فوائد دعا از ديدگاه دين درروايات ائمه اطهار(عليهم السلام) براي دعا آثار و فوائد زيادي مطرح شده بنابر روايات دعا درمان بسياري از دردهاي روحي و جسمي بوده و آثار تربيتيبر آن مترتب است.امام باقر عليه السلام مي فرمايد: عليكَ بالدّعاء فانّهشفاءٌ من كُلِّ داء 1 براساس جهان بيني اسلامي عالم هستي , جهان اسباب ومسببات و علت و معلول است .از اين روي در سراسر نظام آفرينش هر پديده تنهااز طريق علل و اسباب خاص خودش پديد مي آيد چنانكه امام صادق (عليه السلام)فرموده است: خداوند براي هر چيزي دري و راهي قرار داده است 2 بر اين اساسخداوند متعال براي رهايي انسان از دردهاي جسمي و روحي نيز اسبابي قرارداده و يكي از آن اسباب دعا و نيايش مي باشد لذا امام باقر به علاء بنكامل مي فرمايند: بر تو باد به دعا زير آن درمان هر دردي است اميرالمؤمنين(عليه السلام) مي فرمايند: دعا كليد نجات و گنجين رستگاري است 3 و درجايي ديگر مي فرمايند : دعا كليد بخشايش و رحمتهاي پروردگار و وسيل پيروزي بر تمام حاجتهاست و به آنچه از خير و خوبي كه در نزد خداوند ميباشد نمي توان رسيد مگر به دعا 4 آري, دعا باعث نزول رحمت خداوند است وقرآن بر اين مسئله صريحاً تأكيد مي نمايد كه: اگر راز و نياز و دعاهاي شمانباشد خداوند به شما توجهي نمي كند.5 دعا هميشه براي جلب رحمت و نعمت نيست گاهي هم براي دفع عذاب و بلاست همانگونه كه سد دو كاربرد دارد گاهيبراي ذخيره سازي آب و سيراب كردن انسانها و مزرعه هاست و گاهي برايجلوگيري از سيلاب و خشم و طغيان رودخانه هاست دعا نيز بنابر روايات گاهيموجب فراهم آمدن و جلب رحمت الهي است و گاهي براي دفع و رفع بلاها وابتلاها است اميرالمؤمنين (عليه السلام) مي فرمايند: وادفعوا امواجَالبلاءِ بالدّعاء 6 امواج بلاها را به وسيله دعا دفع كنيد. دعا ميتواند گره هاي زندگي را باز كند بلايي را كه فرود آمده رفع كند و از فرودآمدن بسياري از گرفتاريها پيشگيري نمايد پيامبر (صلّي الله عليه و آله وسلم) مي فرمايند: آيا شما را به سلاحي راهنمايي نكنم كه از دشمنانتان رهايي دهد و روزيتان را فراوان سازد سپس فرمود: پروردگارتان را در شب وروز بخوانيد زيرا سلاح مؤمن دعاست.7 امام رضا (عليه السلام) به اصحاب خودتوصيه مي كردند كه خويشتن را با سلاح پيامبران مجهز كنيد مي پرسيدند: سلاحپيامبران چيست؟ مي فرمودند: دعا 8 امام موسي بن جعفر (عليه السلام) ميفرمايند: دعا رد مي كند بلا را كه تقدير شده و حكم گرديده و فقط به حدامضاء نرسيده اگر كسي در اين هنگام خداي عزوجل را بخواند و خواسته خود رابطلبد بلا را يكجا برمي گرداند.9 يونس براي قوم خود نفرين مي كند و بلامقدر مي شود حتي ساعت نزول آن نيز مشخص مي گردد. يونس قبل از نزول همراهعابد شهر قوم خود را ترك مي كند آثار بلا در ساعت موعود ظاهر مي گردد وليقوم يونس با راهنمايي عالم خود به راز و نياز و نيايش و طلب عفو وبخشش ازخداي روي مي آوردند و بلاي آسماني را كه مقدّر شده بود , را به واسطه دعادفع نمودند. * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * فوائد دعا از ديدگاه علم: * ____________________________________________________________________________ * انسان قرن بيست و يكم به لطف پيشرفتهاي علمي در ابعاد مختلف , زندگي سرتاسر آسايش را براي خود فراهم ساخته و زحمت بسياري از كارها را به دوش ماشينهاي دست ساز خود نهاده, انسان اين عصر مرفه ترين انسان تمام اعصار است ولي به جرئت مي توان ادعا كرد كه مضطربترين انسان تمام اعصار نيز مي باشد. حقيقت اين است كه آسايش غير از آرامش و تجربه و علم غير از دين و اعتقاد است آنچه تجربه و علوم مادي به ما ارزاني داشته آسايش است و آنچه اعتقاد صحيح به ما عطا مي كند آرامش و طمئنينه در زندگي پرهياهوي امروز است. بشر پس از مدتها كه از امور ماوراء طبيعت و حس غافل شده و خود را به ماديات و محسوسات مشغول كرده بود به يكباره متوجه خلاء موجود در زندگي خود شد خلائي كه با هيچ يك از امكانات رفاهي نمي توانست آن را پر كند, انسان امروز خود را بدون معنويت تنها مي بيند و در پي آن بر مي آيد كه خود را از اين پوچي و سرگرداني نجات دهد از اين روي هر روز به تعداد افرادي كه معتقدند معنويت, درمان رنجوري و درماندگي روحي بشر است و بر متخصصيني كه براي درمان بيماريهاي رواني و حفظ سلامت روحي بر باورها و رفتارهاي مذهبي متمركز مي شوند اضافه مي شود.انسان رفاه زده به اين حقيقت پي برده كه مادامي روي آرامش را خواهد ديد كه براي معنويت و ماوراء تجربه و حس در زندگي خود, سهمي تأمل شود تاسيس مجلات تخصصي روانشناسي در موضوعات مذهبي درآمريكا و اختصاص يافتن يك بخش انجمن روانشناسي آمريكا به مطالعات روانشناسي مذهبي و چاپ چندين جلد كتاب در اين زمينه دليل اين رويكرد مي باشد. يكي از رفتارهاي مذهبي كه ثابت شده با سلامت و تندرستي رابطه دارد دعا مي باشد امروزه دانشمنداني فارغ از جنبه ديني به تأثيرات شگرف دعا توجه نموده و از نظر تجربي ثابت نموده اند كه دعا و نيايش در زندگي انسان نقش مأثري دارد. الكيس كارل دانشمند مشهور فرانسوي كتاب مستقلي به نام نيايش تأليف كرده و به موضوع رها نه به عنوان يك مبلغ ديني بلكه به عنوان يك طبيعي دان و دانشمند تجربي پرداخته ايشان در قسمتي از اين كتاب مي آورند: نيايش همچون دم زدن , خوردن و آشاميدن از نيازهاي ژرفي است كه عمق سرشت و فطرت طبيعي سر مي زند 10 ويليام جيمز معتقد است باور به وجود ارزشهاي بالاتر و يك قدرت برتر براي بهداشت رواني انسان ضروري است.11 اخيراً بسياري از محققين غربي, اثر بخشي استفاده از دعا را علاوه بر درمانهاي استاندارد براي حالتهاي بي مانند افسردگي , الكليسم و ساير وابستگيهاي دارويي , مشكلات زناشويي , بيماري قلبي و ... كشف كرده اند.12 يك بررسي در دانشگاه شفيلد هالام نشان داد كه دعاي بسيار بطور قوي با نشانه هاي كمتر افسردگي و اضطراب مرتبط بوده و افراديكه پيوسته دعا مي كنند عزت نفس بالاتري دارند.13 و بالاخره بنابر تحقيقي كه در بيمارستان امام خميني اروميه صورت گرفت و به بررسي رابطه بين حضور در اجتماعات مذهبي و دست زدن به خود كشي در بيماران مرتكب به خودسوزي پرداخته اين نتيجه به دست آمده كه بهترين واكسن در برابر بيماري مُسري خودكشي تقويت روحي مذهبي در جامعه و تشويق مردم به راز و نياز و نيايش مي باشد.13 * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * پي نوشتها: * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * 1. كافي ,ج 4 ,ص 217 . 2. كافي ,ج4, كتاب ايمان وكفر . 3. كافي ج4 , ص213. 4. محجّة البيضاء ,ج2 , ص284 . 5. فرقان 77 . 6. نهج البلاغه ,حكمت 146 . 7. كافي ,ج4 , ص214. 8. همان. 9. بحار ج93 , ص 295 . 10. كتاب آئين نيايش ص35 , ابراهيم غفوري ,چاپ ششم , مؤسسه چاپ آستان قدس رضوي. 11. كتاب اسلام و بهداشت روان ج1, ص257 ,چاپ اول , دفتر نشر معارف . 12. همان, ص 259 . 13. همان , 260 . 14. همان , ص282 * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شده * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شده * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شدهارسال شده در تاريخ : پنجشنبه 04 اسفند 1390 - 10:54 توسط : سـاحــــــل
فوايد دعا و نيايش
فوايد دعا و نيايش
ساعت :
۰۹:۳۲:۴۴
40 بخشي از خطبه زهرا (س)
40 بخشي از خطبه زهرا (س): * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * قالت فاطمه الزهراء (س) في خطبتها المعروفه : جعل الله ايمان تطهيرا لكم من الشرك والصلاه تنزيها لكم من الكبر والزكاه تزكيه للنفس و نماء في الرزق والصيام تثبيتا للاخلاص والحج تشييدا للدين والعدل تنسيفا للقلوب واطاعتنا نظاما للمله و امامتنا امانا للفرقه والجهاد عزا للاسلام والصبر معونه علي استيجاب الاجر والامر بالمعروف مصلحه للعامه و بر الوالدين وقايه من السخط وصله الارحام منهاه للعدد والقصاص حقنا للدماء و الوفاء بالنذر تعريضا للمغفره و توفيه المكاييل و الموازين تغييرا للبخس والنهي عن شرب الخمر تنزيها عن الرجس واجتناب القذف حجابا عن اللعنه و حرم الشرك اخلاصا له بالربوبيه و ترك السرقه ايجابا للعفه فاتقوا الله حق تقاته و لاتموتن الا و انتم مسلمون واطيعوا الله فيما امركم به و نهاكم عنه فانه انما يخشي الله من عباده العلماء(40) * ____________________________________________________________________________ * * ____________________________________________________________________________ * حضرت زهرا(س) در آن سخنزاني معروفش در مسجد فرمود: خداوند ايمان را براي تطهير شما از شرك قرار داد، و نماز را براي پاك شدن شما از تكبر، و زكات را براي پاك كردن جان و افزوني رزقتان، و روزه را براي تثبيت اخلاص، و حج را براي قوت بخشيدن دين ، و عدل را براي پيراستن دلها، و اطاعت ما را براي نظم يافتن ملت، و امامت ما را براي در امان ماندن از تفرقه، و جهاد را براي عزت اسلام، و صبر را براي كمك در استحقاق مزد، و امر به معروف را براي مصلحت و منافع همگاني ، و نيكي كردن به پدر و مادر را سپر نگهداري از خشم ، وصله ارحام را وسيله ازدياد نفرات، و قصاص را وسيله حفظ خونها، و وفاي به نذر را براي در معرض مغفرت قرار گرفتن ، و به اندازه دادن ترازو و پيمانه را براي تغيير خوي كم فروشي، و نهي از شرابخواري را براي پاكيزگي از پليدي ، و دوري از تهمت را براي محفوظ ماندن از لعنت، و ترك سرقت را براي الزام به پاكدامني ، و شرك را حرام كرد براي اخلاص به پروردگاري او ، بنابراين ، از خدا آن گونه كه شايسته است بترسيد و نميريد، مگر آن كه مسلمان باشيد، و خدارا درآنچه به آن امر كرده و آنچه از آن بازتان داشته است اطاعت كنيد، زيرا كه ((از بندگانش ، فقط آگاهان، از خدا مي ترسند.))( سوره فاطر آيه 28 * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شده * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شده * ____________________________________________________________________________ * كتابخانه مجازي نيريزي - منبع مطلب منتشر شدهارسال شده در تاريخ : چهارشنبه 03 اسفند 1390 - 9:42 توسط : سـاحــــــل
40 بخشي از خطبه زهرا (س)
40 بخشي از خطبه زهرا (س)
آخرین مطالب
۱ ] [ ۲ ]
تبليغات آرشیو مطالب مطالب اتفاقی بخش ويژه